ايران بانو/ لجبازي کودکانه، رفتار يا واکنش نامناسبي است که بچه‌ها براي رسيدن به خواسته‌هاي‌شان از خود نشان مي‌دهند. آنها به کمک انواع رفتارهاي خشن يا گريه مي‌خواهند به خواسته‌هاي مطلوب يا نامطلوبشان برسند و آنچه را مي‌خواهند به دست آورند. بنابراين طبيعي است زماني که اين رفتار زياد تکرار شود و به شکل عادتي هميشگي درآيد، کودکي لجباز خواهيم داشت که واکنش نشان دادن در برابر او نيز بسيار سخت و دشوار خواهد بود.
براي تشخيص آن که کدام رفتار کودک بهنجار و کدام رفتارش نابه هنجار است توجه به عوامل محيطي، فرهنگي و زيست شناختي دخيل در ايجاد و شکل گيري آن رفتار اهميت بسزايي دارد.
يکي از جنبه هاي وابسته به عوامل زيست شناختي که در بررسي يک رفتار نقش بسزايي دارد " سن " است. در رابطه با مشکل " لجبازي " در کودکان، سن وقوع اين رفتار را نيز بايد حتماً در نظر گرفت؛ زيرا مشخص شده است که پافشاري شديد بر عقيده خود و گرايش به انجام رفتارها به آن صورتي که صرفاً خود کودک دوست دارد (که اصطلاحاً از سوي والدين " لجبازي " ناميده مي شود) در دو مقطع سني طبيعي است؛ نخستين دوره در سنين 2 تا 5 سالگي قرار دارد و دومين مرحله آن نيز همزمان با سنين نوجواني است. بنابراين بايد بدانيد که رفتاري که والدين آن را لجبازي مي دانند يک رفتار طبيعي و مرحله اي بهنجار از روند رشد کودک است.
اين نشانه‌ها طبيعي‌اند
از جمله نشانه هاي رفتاري کودکان در اين سنين شامل اين موارد مي شود:
* در اين سنين فرزند شما بيش از هر زمان ديگري از کلمه " من " استفاده مي کند، کلمه ديگري که به دفعات از او مي شنويد "خودم" است. بنابراين جملات رايجي که کودک بيان مي کند عبارت است از " من مي توانم "، " خودم مي خواهم انجام دهم "، "من اين جوري دوست دارم" و کليه عباراتي که نشان دهنده رفتاري مستقل از رفتار شماست.
* فرزند شما به شدت براي انجام کاري تمايل نشان مي دهد که شما نمي خواهيد وي آن را انجام دهد و يا از انجام کاري سر باز مي زند که شما دوست داريد او حتماً انجام دهد. اين رفتار مقابله اي و مخالفت جويانه در مقابل هر موضوع بي اهميتي ممکن است روي دهد.
* او تلاش مي کند تا با گريه، داد و فرياد و حتي اعمال زور به خواسته اش دست يابد وآن قدر پافشاري مي کند که شما در مقابل او کوتاه بياييد.
بنابراين همان طور که مشاهده مي کنيد بسياري از رفتارهايي که ممکن است به حساب بد تربيت شدن کودک گذاشته شود قسمتي از جريان رشد اوست که منطقاً رسيدن به اين مرحله نشان دهنده رشد طبيعي اوست.
رفتارهاي خود با کودک يا همسرتان را ارزيابي کنيد اگر فرزند شما مي بيند که بزرگ ترها خصوصاً والدينش با انجام رفتار مقابله اي و لجبازي به خواسته هاي خود دست مي يابند چگونه از او انتظار داريد که او چنين رفتاري را به کار نبرد؟!
بهترين رفتار با کودکان لجباز
با اين حال مسلماً اين رفتارها براي والدين آزاردهنده است و تثبيت اين سبک رفتاري در کودک نيز مناسب نخواهد بود. به همين دليل براي سپري کردن اين مرحله بهتر است که شيوه رفتار مناسب با لجبازي کودکان را بياموزيد.
در ادامه به چند مورد از اين راهبردها اشاره مي‌شود:
** قاطع و استوار باشيد.براي تربيت صحيح کودک يا حل مشکلات رفتاري او، پدر و مادر هميشه بايد نظر يکساني داشته باشند و بر حرف خود نيز پايبند بمانند. متأسفانه بچه‌هايي که والدين‌شان رفتاري قاطع ندارند، نه‌تنها بخوبي تربيت نمي‌شوند که حتي قادر نخواهند بود با پدر و مادرشان رابطه مناسبي برقرار سازند. بنابراين هميشه توصيه مي‌شود والدين در مقابل رفتار نادرست کودک با مشورت متخصصان، تصميمي صحيح بگيرند و بر اجراي آن تصميم صحيح هم اصرار ورزند. چراکه اگر کودک متوجه شود حرف پدر و مادرش خيلي جدي نيست، او هم آنها را جدي نخواهد گرفت.
** حواس کودک را پرت کنيد.با استفاده از روش هاي ساده و سرگرم کننده مي توانيم کودک لجباز خود را آرام کرده و براي دقايقي او را وادار کنيم با ما همکاري کند. در نظر بگيريم وقتي که مي خواهيم دندان هاي فرزندانمان را مسواک بزنيم، دهانش را باز نمي کند. در موقع ناخن گرفتن بي قراري مي کند و اگر کودکمان پارک را ترک نکند، ما دير به محل کارمان مي رسيم ولي او همچنان از تاب بازي دست بر نمي دارد. حرف زدن در اين مورد با آنها بي فايده است. براي مطيع کردن کودکان نبايد فرياد زد و يا آنها را تهديد کرد. با کمي خلاقيت و حوصله مي توانيم حواس فرزندانمان را به کار مورد نظر جلب نماييم.
** تحت هيچ شرايطي آن قدر با او مقابله نکنيد که سبک مقابله کردن در او تثبيت شود و عادت کند به شما به چشم يک متخاصم نگاه کند که همواره دوست داريد او را آزار دهيد و کنترلش کنيد.
** رفتارهاي خود با کودک يا همسرتان را ارزيابي کنيد اگر فرزند شما مي بيند که بزرگ ترها خصوصاً والدينش با انجام رفتار مقابله اي و لجبازي به خواسته هاي خود دست مي يابند چگونه از او انتظار داريد که او چنين رفتاري را به کار نبرد؟!
** زماني که کودک لجبازي مي کند شما نيز متقابلاً رفتار کودکانه نداشته باشيد و بر خواسته خود اصرار نورزيد بلکه با بي توجهي از او دور شويد و خود را به کار ديگري مشغول سازيد تا او دريابد که در هر زماني که بخواهد از اين طريق به خواسته اش برسد توجه شما را از دست مي دهد.
البته دقت کنيد که از هر نوع خشونتي پرهيز کنيد. به اين معنا که والدين بايد در مقابل رفتارهاي منفي کودک هيچ واکنش کلامي، ديداري و شنيداري انجام ندهند انگار که چيزي را نديده اند.
** در مورد دستوراتي که به کودک مي‌دهيد، فکر کنيد. قوانين را مستقيم و واضح بيان کنيد و به آنها در زمينه رعايت اين قوانين کمک کنيد. با کودک صميمي ‌شويد و به او توجه کنيد. در کنار او بنشينيد وبه چشم‌هايش نگاه کنيد، نام او را به زبان بياوريد و او را به انجام کار تشويق کنيد.
** کارهايي را که از کودک انتظار داريد به اوبگوييد.در خواست‌هاي خود را به طور واضح و روشن بيان کنيد، مثلا" ليلا موقع خواب است، برو لباس خوابت را بپوش". اگر مي‌خواهيد کودکتان از انجام کار خاصي خودداري کند بايد قبلا يک بار مسئله را به او گفته باشيد مثلا"علي روي مبل نپر" يا " روي صندلي بشين وتلويزيون نگاه کن."
** براي همکاري فرصت کافي به کودک بدهيد. در صورت انجام دستور از او تشکر کنيد. اگر مي‌خواهيد کار جديدي مثل آماده شدن براي خواب را به کودکتان ياد دهيد، يک بار توضيح دهيد، پنج دقيقه صبر کنيد سپس خواسته خود را يک بار ديگر تکرار کنيد. اگر مي‌خواهيد کودک از انجام کار خاصي خودداري کند، بايد از تکرار مرتب آن اجتناب کنيد.
**دلايل منطقي بياوريد. اگر کودک ظرف پنج دقيقه کار مورد نظر را انجام نداد از دلايل متناسب با موقعيت استفاده کنيد. درصورتي‌که کودک باز هم دستور شما را انجام نداد و در همان موقع مشغول فعاليت خاصي مانند تماشاي تلويزيون يا بازي خود بود، فعاليت او را قطع کنيد (تلويزيون را خاموش کنيد يا اسباب بازي را برداريد) و به کودک در مورد دليل انجام اين کار توضيح دهيد.
براي مثال "کاري را که از تو خواستم انجام ندادي، به همين دليل تلويزيون تا ده دقيقه خاموش خواهد بود."
براي حذف يک فعاليت (نديدن تلويزيون) پنج تا ده دقيقه کافي است. از شکايت، اعتراض و بحث با کودک خودداري کنيد.
کودک را به فعاليت قبلي باز گردانيد. درصورتي‌که زمان مورد نظر براي اصلاح رفتار کودک به اتمام رسيد اجازه فعاليت دوباره را داده يا اسباب بازي را به کودک بدهيد.
درصورتي‌که بعد از اتمام زمان مورد نظر کودک دستورات شما را انجام داد، او را تشويق کنيد. در صورت سرپيچي او از روش "ساکت کردن يا محروم کردن" استفاده کنيد و تا زماني که کودک شما به رفتار جديد عمل نکرده است، روش‌هاي قبلي را تکرار کنيد.


با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد