اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
تهران بیش از آنکه به دنبال رویارویی نظامی با آمریکا باشد، به دنبال آن است که وضعیت موجود را تحملناپذیر کند.
ترامپ ضمن تهدید به حمله به کوه کلنگ (پیکاکس) میگوید انتظار دارد جنگ پس از انتخابات میاندورهای نوامبر پایان یابد.
جنگ تا چه زمانی ادامه مییابد؟
به گزارش خبرگزاری رویترز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، گفت انتظار دارد جنگ با ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر پایان یابد و بار دیگر تهدید کرد به یک سایت مرتبط با برنامه هستهای ایران حمله کند؛ این اظهارات پس از آن مطرح شد که دو طرف بزرگترین موج حملات به کشتیرانی از زمان آغاز جنگ ششماهه را انجام دادند.
قیمت نفت خام برنت بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی ماند، زیرا مسیرهای انتقال نفت از طریق تنگه هرمز و دریای سرخ همچنان بهشدت مختل بودند.
جنگ و افزایش متعاقب قیمت سوخت به کاهش محبوبیت ترامپ تا پایینترین سطح بیسابقه کمک کردهاند. رئیسجمهور آمریکا گفت تهران تلاش میکند بر انتخابات میاندورهای نوامبر آمریکا تأثیر بگذارد؛ انتخاباتی که مشخص خواهد کرد آیا حزب جمهوریخواه او کنترل کنگره را حفظ خواهد کرد یا نه.
ترامپ روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم جنگ بلافاصله پس از انتخابات پایان خواهد یافت، چون آنها دیگر نمیتوانند دوام بیاورند. آنها ناامیدانه تلاش میکنند بر انتخابات تأثیر بگذارند.»
ترامپ پیش از این نیز برای پایان جنگ ضربالاجلهایی تعیین کرده بود. والاستریت ژورنال بعداً گزارش داد که مشاوران ارشد کاخ سفید، از جمله جیدی ونس، معاون رئیسجمهور و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، بهطور خصوصی به ترامپ هشدار دادهاند که این درگیری ممکن است تا پایان دوره ریاستجمهوری او که در ژانویه ۲۰۲۹ به پایان میرسد، ادامه پیدا کند.
تهدید حمله به کوهکلنگ
ترامپ همچنین گفت آمریکا ممکن است به کوه کلنگ در ایران حمله کند؛ پایگاهی بهشدت مستحکم که میزبان دو مجموعه تونل عمیق در نزدیکی تأسیسات آسیبدیده غنیسازی اورانیوم نطنز در ایران است.
ترامپ در سخنرانی خود در کنوانسیون جمهوریخواهان برای انتخابات میاندورهای گفت: «ما متوجه شدهایم که در پیکاکس کمی فعالیت وجود دارد. به ایران توصیه میکنم دست به کارهای زیرکانه نزند، چون مجبور خواهیم شد ضربه بسیار سختی به آنها بزنیم.»
ترامپ همچنین ادعا کرد که تهران تلاش میکند بر انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر تأثیر بگذارد؛ انتخاباتی که مشخص خواهد کرد آیا حزب جمهوریخواه او کنترل کنگره را حفظ خواهد کرد یا خیر.
ارجاع پروندهٔ ایران از آژانس به شورای امنیت
به گزارش خبرگزاری الجزیره، هیئت مدیره آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران را با ادعای «عدم پایبندی» هستهای به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد. این تشدید نمادین تنش از سوی ایالات متحده، آلمان، فرانسه و بریتانیا آغاز شده است.
هیئت مدیره آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) قطعنامهای را تصویب کرده است که در آن ایران به دلیل نقض تعهدات خود در زمینه منع اشاعه تسلیحات هستهای به شورای امنیت سازمان ملل گزارش شده است.
اقدام روز چهارشنبه نخستین بار در ۲۰ سال گذشته است که هیئت مدیره متشکل از ۳۵ کشور عضو، چنین قطعنامهای را تصویب میکند. این اقدام نشاندهندهٔ تشدید بنبست دیپلماتیک جاری میان ایران و کشورهای غربی است. دستکم ۲۳ کشور به این قطعنامه رأی مثبت دادند، اما روسیه، چین و نیجر با آن مخالفت کردند.
بااینحال، بعید است شورای امنیت سازمان ملل اقدامی انجام دهد، زیرا متحدان ایران، یعنی روسیه و چین، از اعضای دارای حق وتو در این شورا هستند. ایالات متحده و متحدان اروپایی آن، از جمله فرانسه، آلمان و بریتانیا، طی روزهای اخیر برای تصویب این قطعنامه، اعضای هیئت مدیره ناظر هستهای سازمان ملل را تحت فشار قرار داده بودند.
در متن قطعنامه آمده است: «با نگرانی شدید... از ادامه عدم پایبندی ایران به تعهداتش» ابراز نگرانی شده و بار دیگر از ایران خواسته شده است «فوراً عدم پایبندی خود را برطرف کند.»
اتحادیه اروپا روز چهارشنبه در بیانیهای ایران را متهم کرد که همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متوقف کرده و از اجازه دادن به بازرسی آژانس از تأسیسات هستهای خود خودداری میکند.
این اتحادیه گفت: «بسیار مهم و فوری است که ایران اطلاعات بهروزشده و قابل راستیآزمایی درباره میزان و محل نگهداری مواد هستهای و فعالیتهای مرتبط با آن در اختیار آژانس قرار دهد و اجازه دهد بازرسیها در تمام تأسیسات هستهای این کشور از سر گرفته شود.»
ایران پیشتر در روز دوشنبه هشدار داده بود که در صورت تصویب این قطعنامه، دست به اقدام تلافیجویانه خواهد زد.
آیا تشدید تنش بنبست را میشکند؟
به نوشتهٔ نشریهٔ والاستریت ژورنال، با نزدیک شدن حملات ایران به ناوهای جنگی آمریکا، تهران آمادگی تازهای برای تشدید تنش نشان میدهد.
ایران درحالیکه تلاش میکند بنبست در تنگه هرمز را که اقتصاد این کشور را تحت فشار شدید قرار داده بشکند، بیش از پیش در تلاش است درگیری خود با آمریکا را تشدید کند.
نیروهای ایرانی دستکم سه بار در هفته گذشته به سوی ناوهای جنگی آمریکا، از جمله یک ناو هواپیمابر، موشک شلیک کردهاند و بهاینترتیب مستقیماً نیروی دریایی آمریکا را هدف گرفتهاند؛ اقدامی که از زمان آغاز جنگ تاکنون سابقه نداشته است.
افراد آگاه از این حملات گفتند تلاشها برای هدف قرار دادن ناوهای جنگی، نسبت به حملات قبلی بسیار به برخورد نزدیکتر بوده است و ایران از کلاهکهای قابل مانور استفاده کرده است. سنتکام که مسئول عملیات در خاورمیانه است، اعلام کرد ناوهای جنگی توانستهاند از این حملات جاخالی دهند.
حرکت به سوی حملات کمتر حسابشده؛ ورود جنگ به مرحله خطرناکتر
بااینحال، این حملات باعث افزایش نگرانی مقامهای آمریکایی شده است که ایران توانایی خود برای هدف قرار دادن کشتیها را ارتقا داده باشد؛ شاید با کمک روسیه یا چین، به گفته این افراد.
این حملات جنگ را وارد مرحلهای خطرناکتر میکنند. اصابت موشک به یک ناو جنگی آمریکایی تقریباً بهطور قطع واکنش شدید آمریکا را در پی خواهد داشت و خطر ازسرگیری یک جنگ تمامعیار را افزایش میدهد.
این قمار، گامی مهم فراتر از حملات حسابشدهای است که ایران طی هفتههای گذشته علیه کشتیهای تجاری در تنگه و اهداف کمحساسیتتر آمریکا در کویت، بحرین و اردن انجام داده است. ایران حتی پس از آنکه آمریکا در پاسخ، نفتکشهای ایرانی را هدف قرار داد، به شلیک علیه ناوهای جنگی آمریکا ادامه داد.
با تشدید فشار بر اقتصاد ایران، این کشور نیز تهاجمیتر شده است. ۱۹ فروند کشتی نیروی دریایی آمریکا در حال اجرای محاصرهای هستند که صادرات نفت ایران را متوقف کرده است.
مارک سیورز، سفیر پیشین آمریکا در عمان در این رابطه گفت: «ایران در حال تشدید تنش است چون گزینه دیگری نمیبیند. آنها تحت فشار بسیار شدیدی ناشی از محاصره و تحریمهای تازه قرار دارند.»
به گفتهٔ تحلیلگران، هدف تهران کمتر مقابله با قدرت نظامی آمریکا است و بیشتر این است که وضعیت موجود را تحملناپذیر کند.
واشنگتن میتواند پرتابگرها را منهدم و مینها را پاکسازی کند، اما تهدیدهای تهران علیه ناوهای جنگی و کشتیرانی با هدف وادار کردن آمریکا به مصرف ذخایر رو به کاهش موشکهای رهگیر خود برای دفاع از داراییهایش و همچنین مجبور کردن این کشور به سنجش مکرر هزینه تلافیجویی انجام میشود.
پیامدهای احتمالی آسیب جدی به شناورهای آمریکایی
افراد آگاه از این حملات گفتند ایران حملات خود به ناوهای جنگی را با استفاده از موشکهای بالستیک میانبرد انجام داده است؛ موشکهایی که صدها مایل را با سرعتهای بسیار بالا طی میکنند و از مناطق مختلفی در داخل ایران شلیک شدهاند.
به گفتهٔ این افراد، این موشکها به فناوریهای پیشرفته مجهز شدهاند و قادرند در طول پرواز خود به سمت اهداف متحرک مانور دهند؛ موضوعی که آنها را به تهدیدی بزرگتر از دیگر تسلیحات ایران تبدیل میکند.
آلیس گوئر، شریک در شرکت مشاوره ریسک سیاسی آزور استراتژی در لندن، گفت ایران ممکن است حتی در خطراتی که یک حمله موفقیتآمیز به یک ناو جنگی آمریکا به همراه خواهد داشت، منافعی ببیند.
او گفت آسیب زدن به یک کشتی آمریکایی میتواند بازارها و کشورهای حوزه خلیج فارس را متلاطم کند و همزمان دونالد ترامپ را مجبور کند میان یک اقدام تلافیجویانهٔ پرهزینه و نشان دادن ضعف در آستانه انتخابات میاندورهای یکی را انتخاب کند.او گفت: «در هر دو حالت، ایران یک نتیجه مثبت برای خود میبیند.»
مقامهای سابق و تحلیلگران گفتند بعید است این حملات بر قدرت محاصره آمریکا تأثیر بگذارد؛ زیرا این محاصره میتواند بدون آنکه اثربخشی خود را از دست بدهد، در فاصلهای دورتر از ایران اجرا شود.
دریاسالار بازنشسته جان میلر که فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در خاورمیانه را بر عهده داشته است، گفت: «مطمئناً دفاع از کشتیها یک ملاحظهٔ اصلی است. اگر فکر کنیم کشتیها در معرض نوعی خطر قرار دارند، میتوانیم آنها را دورتر ببریم و همچنان محاصره را حفظ کنیم.»
افزایش فشارهای اقتصادی به کجا میانجامد؟
نشانههای آشکاری وجود دارند که فشار اقتصادیای که موجب تغییر رویکرد ایران به سمت تشدید تنش شده، در حال افزایش است.
محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران از خلیج فارس را تحت فشار شدید قرار داده و ذخایر نفت ایران در دریا که برای ارسال به چین نگهداری میشوند، بهسرعت در حال تمام شدن هستند. بر اساس اطلاعات شرکت رهگیری کشتی کپلر، از زمانی که نیروی دریایی آمریکا در میانهٔ ژوئیه محاصره را دوباره برقرار کرد، هیچ نفت خام ایرانی از این محاصره عبور نکرده است.
این فشار، تهران را از اصلیترین منبع ارز خارجی خود محروم کرده و بحران اقتصادی را تشدید میکند.
در همین حال، دیگر تولیدکنندگان نفت در خلیج فارس با وجود درگیری، حجم قابلتوجهی از نفت را همچنان روانه بازار کردهاند. آمریکا در حال هدایت کاروانهای نفتکشها از طریق تنگه هرمز است و عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز نفت خام بیشتری را از طریق خطوط لولهای منتقل میکنند که این آبراه را دور میزنند.
این وضعیت میتواند اعمال هزینه از طریق هرمز را برای ایران دشوار کند. حفظ توانایی تهدید تنگه و همچنین نیروهای نظامی آمریکا که برای حفاظت از آن مورد نیاز هستند، همچنان بخش اصلی راهبرد نظامی ایران و جایگاه این کشور در مذاکرات احتمالی آینده است. گوئر گفت: «هرمز یک نگرانی فوری و میدان اصلی نبرد است، اما همزمان بزرگترین اهرم فشاری است که تهران در اختیار دارد. این چیزی نیست که بهآسانی از آن دست بکشد. این جواهر تاج است.»
این روند همچنین خطر کشیده شدن کشورهای خلیج فارس به عمق درگیری را افزایش میدهد؛ کشورهایی که در حال تحمل هزینههای فزاینده اقتصادی و امنیتی ناشی از رویاروییای هستند که تلاش میکنند از آن پرهیز کنند. گوئر گفت: «هرچه واشنگتن بیشتر به صادرات انرژی ایران حمله کند، انگیزه ایران برای اینکه هزینههای این درگیری را فراتر از مرزهای خود احساسشده کند، بیشتر خواهد شد.»
