شرق/متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
نشست شامگاهی مسعود پزشکیان با جمعی از فعالان و کنشگران سیاسی-اجتماعی احزاب اصلاح‌طلب را نمی‌توان صرفا یک دیدار تشریفاتی یا حتی یک جلسه مشورتی معمول دانست. این نشست، در شرایطی برگزار شد که کشور در یکی از حساس‌ترین مقاطع دیپلماتیک و امنیتی پس از انقلاب قرار دارد و «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد»، به عنوان یکی از مهم‌ترین اسناد دیپلماسی منطقه، در معرض فشارهای چندجانبه‌ای است که احیای آن را از دسترس دور می‌کند. آنچه این نشست را متمایز می‌کند، نه‌تنها ترکیب حاضران و سطح مباحث، بلکه چارچوب روایی واحدی است که در روایت‌های منتشرشده از آن بازتاب یافته است که نشان می‌دهد دولت پزشکیان درصدد است صدای «اکثریت خاموش» حامی تفاهم‌نامه را در برابر «اقلیت پرصدای» مخالف آن سازماندهی کند. روایت‌های ارائه‌شده از این نشست، از یادداشت تفصیلی سیدمحمدعلی ابطحی و تحلیل احمد زیدآبادی گرفته تا هشدارهای راهبردی فیاض زاهد و توضیحات غلامرضا ظریفیان، همگی بر یک محور مشترک استوار هستند؛ اینکه احیای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، نه یک انتخاب تاکتیکی، بلکه ضرورتی راهبردی برای جلوگیری از بازگشت جنگ و پایان‌دادن به بحران‌های معیشتی است. در این میان، پزشکیان با تأکید بر اینکه «اساس و پایه اصلاح‌طلبی، انعطاف‌پذیری در خود است، نه طرف مقابل» و «فقط دولت نمی‌تواند این بار سنگین را به دوش بکشد»، مأموریتی دوگانه برای فعالان سیاسی تعریف کرد که هم‌زمانی دفاع از دستاورد دیپلماتیک و پرهیز از قطبی‌سازی و شکاف اجتماعی است.
روایت زیدآبادی؛ از نگرانی ظریف تا هشدار درباره عمیق‌ترشدن بحران
احمد زیاد‌آبادی، فعال سیاسی و روزنامه‌نگار، با اشاره به دیدار جمعی از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب با رئیس‌جمهور، گفت: به نظر می‌رسد دولت یا شخص رئیس‌جمهور درصدد است صدای موافقان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز در جامعه بلند شود؛ چراکه به اعتقاد من، اکثریت ایرانی‌ها نگاه مثبتی به این تفاهم‌نامه دارند، اما صدای مخالفان که اقلیت هستند، بسیار بلندتر شنیده می‌شود.
روایت ابطحی از دیدار جمعی از کنشگران سیاسی با رئیس‌جمهور
حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی ابطحی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور در دولت هفتم، در یادداشتی جزئیاتی از نشست فعالان احزاب اصلاح‌طلب و جمعی از کنشگران سیاسی-اجتماعی با رئیس‌جمهور ارائه کرد. روایت این فعال سیاسی از نشست به این شرح است: «سه‌شنبه عصر فعالان سیاسی اصلاح‌طلب با آقای پزشکیان دیدار کردند. محور اصلی بحث‌های جلسه، احیای تفاهم‌نامه بود. در جمع ما که به این بلوغ رسیده‌ایم که تفاهم‌نامه ایران و آمریکا را بهترین مسیر برای پایان عزتمندانه و واقع‌بینانه جنگ می‌دانیم، همه باور داشتیم در برابر صدای بلند اقلیت، باید تلاش کرد تفاهم‌نامه با صدای اکثریت احیا شود. ۱۲ نفر صحبت کردند. خیلی‌ها استفاده از نفوذ و قدرت چین را برای زنده‌کردن تفاهم‌نامه، شاید با تغییرات اندک، پیشنهاد می‌دادند. من گفتم اگر بی‌تعارف‌تر فکر کنیم، باید برای گفت‌وگو، روابط و تفاهم با آمریکا، یک اجماع عالی مدیریتی ایجاد شود. اگر چنین اجماعی شکل بگیرد، شاید دیگر نیازی به میانجی نباشد. رهبر شهید بارها استدلال کرده بودند رابطه و گفت‌وگو با آمریکا برای ایران آسیب‌زاست. این مسئله باید حل شود تا تفاهم‌نامه بتواند عملی شود. آقای پزشکیان از سر صدق و صفا از مشکلات زندگی مردم گفت، از رنجی که مردم می‌برند ناراحت بود و تأکید داشت برای حل مشکلات معیشتی مردم، هر کاری از‌جمله امضای تفاهم‌نامه را دنبال می‌کند. این مرد آن‌قدر صادق است که به‌جای تبریک تولدش، گفتم کمتر کسی می‌تواند مسعود پزشکیان را دوست نداشته باشد. گفت: «این‌قدر فحشم می‌دهند». گفتم: «آنها هم مسعود پزشکیان با این درجه از صداقت را دوست دارند». خیلی‌ها از سخنرانی آقای رئیس‌جمهور در سازمان ملل تشکر کردند. آقای قائم‌پناه هم گزارش تحسین‌برانگیزی از کارهای دولت در ایام جنگ ارائه داد. این را هم گفتیم که آقای رئیس‌جمهور، قبل از جریان‌های سیاسی، کمی از اعضای دولتتان بخواهید شما را بیشتر کمک کنند؛ خیلی خنثی عمل می‌کنند. البته به نظر من، بخشی از این رفتار به این دلیل است که می‌دانند پزشکیان کسی را تغییر نمی‌دهد».
روایت فیاض زاهد از دیدار فعالان اصلاح‌طلب با رئیس‌جمهور
فیاض زاهد، فعال سیاسی، در بیان روایتی از دیدار با فعالان و کنشگران سیاسی-اجتماعی احزاب اصلاح‌طلب با رئیس‌جمهور، در مطلبی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام نوشت: «عصر سه‌شنبه با هماهنگی برادر خوبم علی شکوری‌راد در جلسه‌ای همراه با دوستان عزیز از سلایق عمدتا میانه‌رو و اصلاح‌طلب پیرامون پویش حمایت از تفاهم اسلام‌آباد خدمت رئیس‌جمهور رسیدیم. ابتدا دکتر قائم‌پناه گزارشی از عملکرد دولت در دو جنگ قبلی داشت که انصافا درخشان بود. سپس ۱۲ نفر از دوستان از‌جمله خودم دعوت به ارائه نظر شدیم. من به چند نکته اشاره کردم:
1. اگر دقت نکنیم و زیرکی نشان ندهیم، خطر جنگی ویرانگر در کمین ماست.
۲. گاهی خوب است به‌جای دادن امتیازات بیرونی، به مردم خودمان امتیازاتی بدهیم که همراهی آنها مهم‌ترین دلیل جلوگیری از آغاز جنگ خواهد بود.
۳. به رئیس‌جمهور توصیه کردم از همه توان و آبروی خود برای توجیه و همکاری دیگر ارکان نظام با پرهیز از دو‌قطبی‌سازی برای پیشبرد گفت‌وگوها بهره ببرد و مبادا در دام متوهمان بیفتد. آغاز جنگی دیگر فقط به نفع اسرائیل است.
۴. یک گام به پس دو گام به پیش؛ با توصیف تجربه انقلاب روسیه عرض کردم که گاهی یک گام به عقب برداشتن، برای آنکه ثبات و موجودیت کشور حفظ شود تا پس از آن سپس دو گام به جلو برداشت، بهتر از قمار بر هستی و نیستی کشور است.
۵. هر کارت استراتژیک دوره و فرصت معینی دارد. عدم ارزیابی دقیق گاهی کارت‌های ما را به ضد خودمان بدل می‌کند...».
جزئیات دیدار فعالان سیاسی با رئیس‌جمهور از زبان ظریفیان
غلامرضا ظریفیان، فعال سیاسی، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به دیدار فعالان احزاب اصلاح‌طلب و جمعی از کنشگران سیاسی-اجتماعی با رئیس‌جمهور گفت: مکرر اتفاق افتاده است که آقای پزشکیان در این ایامی که ریاست‌جمهوری را پذیرفته‌اند، از گروه‌ها و جریان‌های مختلف، استادان و صاحب‌نظران در حوزه‌های مختلف، اعم از سیاسی و اقتصادی و همچنین استادان دانشگاه دعوت کرده‌اند تا درباره مسائل خاص یا مسائل مختلف کشور اظهار‌نظر کنند. او در ادامه اظهار کرد: آقای پزشکیان خودشان دانشگاهی هستند و طبیعتا تمایل دارند از نظرهای مختلف استفاده کنند؛ بهویژه در شرایط سختی که امروز کشور دارد.
این جلسه معطوف به استفاده از فرصت‌ها در عرصه دیپلماسی بود
این فعال سیاسی و استاد دانشگاه، با بیان اینکه جلسه اخیر بیشتر معطوف به مسائل دیپلماسی بود، تصریح کرد: این جلسه بیشتر معطوف به این بود که ما از فرصت‌هایی که برای کشور در ارتباط با عرصه دیپلماسی وجود دارد، چگونه باید استفاده کنیم.
به هر حال، علی‌رغم دو جنگ بسیار سخت و ظالمانه‌ای که بر ما گذشت، این دولت موفق شد یکی از کم‌نظیرترین اسناد تاریخ دیپلماسی، حداقل بعد از انقلاب را به امضای دو رئیس‌جمهور برساند.
تفاهم‌نامه اسلام‌آباد مبتنی بر منافع ملی تنظیم شده است
او در ادامه، با بیان اینکه بسیاری از صاحب‌نظران خارجی و داخلی معتقدند آن تفاهم‌نامه اساسا مبتنی بر منافع ملی ایران تنظیم شده است، افزود: شاید به همین دلیل، اسرائیلی‌ها و بعدها خود آمریکایی‌ها تلاش کردند زیر این تفاهم‌نامه بزنند. این فعال سیاسی با اشاره به مباحث مطرح‌شده در این جلسه گفت: بحث این بود که این تفاهم‌نامه هم حاصل تلاش ما در عرصه دیپلماسی بوده، هم حاصل مقاومت، ایستادگی و تاب‌آوری مردم ما بوده و هم حاصل تلاش‌ها و جانفشانی‌های رزمندگان ما بوده است. حاصل جمع این مجموعه، دشمن ما را متقاعد کرد این تفاهم‌نامه را امضا کند. حالا بحث این است که این فرصت را چگونه می‌توانیم حفظ کنیم و چگونه می‌توانیم بر این اساس عمل کنیم.
جمع نسبتا درخور توجهی در دیدار با رئیس‌جمهور شرکت کردند
ظریفیان با اشاره به حضور جمع نسبتا درخور توجهی از فعالان سیاسی در این جلسه گفت: جمع نسبتا درخور توجهی حضور پیدا کرده بودند و عمدتا فرصت زیادی وجود نداشت که همه عزیزانی که شرکت کرده بودند، گفت‌وگو کنند. بیشتر کسانی که توانایی و تبحر داشتند و در عرصه سیاست خارجی و دیپلماسی کار کرده بودند، صحبت کردند.
بحث کردیم چگونه از فرصت‌ها حداکثر استفاده را ببریم
او افزود: محور بحث هم همین بود که هر‌کدام از عزیزانی که صحبت کردند، از یک زاویه به وضعیتی که ما اکنون در نظام بین‌المللی داریم و تلاش‌هایی که به هر حال آمریکا، اسرائیل و سایر دشمنان ایران می‌کنند تا ما را به سمت گوشه‌ای ببرند و برای ما انزوا ایجاد کنند، پرداختند و اینکه چگونه از فرصت‌های خودمان حداکثر استفاده را کنیم. این فعال سیاسی تصریح کرد: این نشست معطوف به تفاهم‌نامه بود و بحث بسیار خوبی شکل گرفت. حتی به نظر من، راهکارها و راهبردهای خوبی از سوی کسانی که صحبت کردند ارائه شد.
رئیس‌جمهور تأکید کرد فقط دولت نمی‌تواند این بار سنگین را به دوش بکشد
او با اشاره به محور اصلی سخنان رئیس‌جمهور در این نشست، گفت: بحث اصلی رئیس‌جمهور نیز این بود که این بار سنگین را باید با یک نوع انسجام و تفاهم ملی بکشیم و فقط دولت نمی‌تواند این بار سنگین را به دوش بکشد. نیازمند انسجام داخلی و نیازمند درک صحیح از شرایط خطیر هستیم. این فعال سیاسی ادامه داد: در عین حال، رئیس‌جمهور به برخی از تنگناها و مشکلاتی که بیشتر در بحث معیشت مردم وجود دارد و بحث تنگناهایی که در کشور هست، اشاره کردند. همچنین رئیس‌جمهور اشاره کردند در یک جاهایی، برخی جریان‌های اقلیت چگونه زبان پرصدایی دارند، در حالی که اکثریت جامعه و بهویژه نخبگان، صدایشان کمتر طنین دارد. این فعال سیاسی در پایان گفت: باید این طنین و این صدای انسجام و استفاده حداکثری از فرصت‌ها را سازماندهی کرد تا این صدا، صدای حل مسائل کشور و در نهایت صدای انسجام ملی باشد. بر اساس این گزارش، در این نشست مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، با بیان اینکه اساس و پایه اصلاح‌طلبی، انعطاف‌پذیری در خود است نه طرف مقابل، تأکید کرد: بیان مزایا و دستاوردهای مذاکرات، نشانه آن نیست که ما در مقابل دشمنان سر خم می‌کنیم، بلکه نمودی از شفاف‌سازی است. نکته قابل توجه در روند گفت‌وگوهای اجتماعی، پرهیز از دعوا، ایجاد اختلاف و شکاف اجتماعی است.
