اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
پیشروی چشمگیر انصارالله یمن می‌تواند بر روی روابط بین‌المللی و منطقه‌ای، از جمله به‌طور مشخص بر روی سرنوشت پیمان مکه و پیمان ابراهیم، اثر بگذارد.
ترکیه به عربستان سعودی نیرو اعزام می‌کند
چند مقام ترکیه‌ای به میدل‌ایست آی گفتند که ترکیه قصد دارد در هفته‌های آینده حمایت نظامی خود از عربستان سعودی را افزایش دهد و در بحبوحه تشدید حملات حوثی‌ها به این کشور، نیرو و تجهیزات دفاعی بیشتری به عربستان اعزام کند. دو مقام ترکیه‌ای که از برنامه‌های آنکارا اطلاع دارند، به میدل‌ایست آی گفتند که ترکیه از سال گذشته تیم‌های فنی، سامانه‌های پدافند هوایی و تجهیزات جنگ الکترونیک را برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، از جمله تأسیسات انرژی، در عربستان مستقر کرده است.
ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی در بیانیه مشترکی که روز دوشنبه منتشر کردند، اعلام کردند که تصمیم گرفته‌اند فوراً تعهدات خود در زمینه دفاع جمعی را در چارچوب «ائتلاف مکه برای دفاع» به اجرا بگذارند. یکی از مقامات ارشد ترکیه گفت آنکارا تجهیزات، تکنسین‌ها، تیم‌های واکنش اضطراری و نیروهای رزمی همراه بیشتری به عربستان اعزام خواهد کرد. این مقام گفت توافق‌نامه آموزش نظامی سال ۲۰۱۰ میان عربستان و ترکیه به آنکارا اجازه می‌دهد برای اهداف فنی، نیروهای محدودی را در عربستان مستقر کند؛ بااین‌حال، اعزام نیروهای بیشتر بر اساس قانون اساسی ترکیه نیازمند مجوز پارلمان خواهد بود. این مقام افزود: «ما همچنین باید معاهده مکه را تصویب کنیم، اما ممکن است لایحه مجوز استقرار نظامی را در اولویت قرار دهیم.»
مقام ترکیه‌ای دوم گفت آنکارا قصد دارد نیروهای نظامی خود را در دست‌کم یک پایگاه فرماندهی مستقر کند که صرفاً برای ارائه پشتیبانی دفاعی به عربستان مورد استفاده قرار خواهد گرفت. این مقام گفت: «تیم‌های فنی در سراسر ماه سپتامبر در عربستان روی پروژه پایگاه فرماندهی کار کردند و آماده‌سازی‌ها تقریباً هم‌زمان با برگزاری نخستین نشست کمیته راهبردی سیاسی و دفاعی مکه در حال تکمیل شدن بود.» این مقامات گفتند پس از آنکه پارلمان ترکیه مجوز رسمی را تصویب کند، تعداد محدودی از نیروهای ویژه ترکیه می‌توانند به عربستان اعزام شوند؛ انتظار می‌رود این مجوز اواخر همین ماه صادر شود.
منابع دیگری که در جریان برنامه‌ریزی‌ها هستند به میدل‌ایست آی گفتند که پس از تصویب پارلمان، ارتش ترکیه تعداد نامشخصی از خلبانان باتجربه و هواپیماها را به عربستان اعزام خواهد کرد تا با پهپادها و موشک‌های بالستیکی که حوثی‌ها از یمن شلیک می‌کنند، مقابله کنند. مقام ارشد ترکیه گفت: «ما قصد نداریم گروه بزرگی از سربازان را اعزام کنیم و برنامه‌ای برای مداخله مستقیم در یمن نداریم. آنکارا همچنان بر این باور است که تلاش‌های دیپلماتیک ممکن است در ماه‌های آینده نتیجه‌بخش باشد.»
حفاظت از ریاض، اماکن مقدس و خط لوله اصلی
انتظار می‌رود ارتش ترکیه در حفاظت از بخش غربی خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی مشارکت کند و به دفاع از ریاض و شهرهای مقدس کمک کند. منابع سعودی به میدل‌ایست آی گفتند نیروهای ترکیه در کنار نیروهای سعودی و پاکستانی در یک پایگاه هماهنگی مشترک فعالیت خواهند کرد، درحالی‌که واحد فرماندهی ترکیه پایگاه جداگانه خود را حفظ خواهد کرد. نیروهای نظامی ترکیه و تیم‌های پشتیبانی فنی دفاعی، مسئولیت عملیات در چندین موقعیت را بر عهده خواهند داشت.
مراد یشیل‌تاش، استاد دانشگاه و عضو هیئت مشورتی ریاست‌جمهوری ترکیه در امور سیاست خارجی، گفت احتمالاً آنکارا طی ۳۰ روز آینده پیمان مکه یا مجوز استقرار نیرو را در دستور کار مجلس بزرگ ملی ترکیه قرار خواهد داد. او در یک پست در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «بااین‌حال، بسیار محتمل‌تر است که مشارکت اولیه ترکیه به شکل پدافند هوایی، سامانه‌های مقابله با پهپادها یا عناصر اطلاعاتی، شناسایی و نظارت (ISR) در خاک عربستان سعودی باشد، نه اعزام نیروهای رزمی به یمن. این رویکرد به ترکیه اجازه می‌دهد در شبکه امنیتی ریاض ادغام شود و هم‌زمان سطح ریسک و میزان درگیری‌ای را که متحمل می‌شود، به‌صورت کنترل‌شده محدود کند.»
میدل‌ایست آی نخستین رسانه‌ای بود که در ماه سپتامبر گزارش داد ترکیه در حال آماده شدن برای ارائه کمک‌های دفاعی به عربستان است، درحالی‌که از مداخله مستقیم در داخل یمن اجتناب خواهد کرد. حوثی‌ها نیز تلاش برای هدف قرار دادن شهرهای مقدس مکه و مدینه را رد کرده‌اند. عبدالمالک الحوثی، رهبر این گروه، ماه گذشته این ادعاها را «دروغی بزرگ» خواند.
شام درگیر حجاز می‌شود؟
هم‌زمان با این تحولات، احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، روز سه‌شنبه در حالی وارد عربستان سعودی شد که فرودگاه‌های این پادشاهی هدف حملات فزاینده شورشیان حوثی یمن قرار گرفته‌اند. به نوشته المانیتور، الشرع مورد استقبال شاهزاده فیصل بن بندر بن عبدالعزیز، فرماندار منطقه ریاض، قرار گرفت. او سپس با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، دیدار و درباره روابط دوجانبه و راه‌های تقویت همکاری میان دو کشور گفتگو کرد. جزئیات بیشتری در این باره منتشر نشد.
الشرع آخرین بار در ۲۱ آوریل در جده با ولیعهد دیدار کرده بود و دو طرف اواخر ژوئیه نیز در تماسی تلفنی درباره تلاش‌ها برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای گفتگو کرده بودند. سفر روز سه‌شنبه، پنجمین سفر الشرع به عربستان از زمان به قدرت رسیدن او در اوایل سال گذشته — پس از آنکه حمله شورشیان در دسامبر ۲۰۲۴ منجر به برکناری بشار اسد، رئیس‌جمهور پیشین شد — به شمار می‌رود. از آن زمان، او به دنبال جلب حمایت کشورهای عربی و حوزه خلیج فارس برای احیای اقتصادی بوده که بر اثر ۱۴ سال جنگ داخلی آسیب دیده و همچنین حمایت از تلاش‌های بازسازی؛ در این میان، ریاض علاقه ویژه‌ای به سرمایه‌گذاری در بخش‌های انرژی و ساخت‌وساز سوریه نشان داده است.
سفر اخیر الشرع در شرایطی انجام می‌شود که تنش‌ها میان عربستان سعودی و حوثی‌های یمن شدت گرفته است. روز سه‌شنبه، ساعاتی پیش از ورود رئیس‌جمهور به ریاض، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، در بیانیه‌ای اعلام کرد که نیروهایش یک موشک بالستیک به سمت فرودگاه «ابها» در استان عسیر (واقع در جنوب غربی عربستان) شلیک کرده و موجب اختلال در ترافیک هوایی شده‌اند. او به خطوط هوایی بین‌المللی درباره پرواز در حریم هوایی عربستان هشدار داد و گفت: «این حریم هوایی به صحنه عملیات نظامی ما تبدیل شده است، مگر حریم هوایی بر فراز اماکن مقدس در مکه مکرمه و مدینه منوره.»
تشدید تنش‌ها نگرانی‌هایی را درباره گسترش درگیری‌های منطقه‌ای برانگیخته است؛ به‌ویژه پس از آنکه ترکیه — حامی اصلی [مخالفان] — و پاکستان روز دوشنبه توافق کردند تا نیروها و سایر امکانات پشتیبانی نظامی را برای استقرار فوری در عربستان سعودی، بر اساس پیمان دفاعی سه‌جانبه‌ای که در ماه اوت امضا شده بود، آماده کنند.
در همین حال، گزارش‌های تأییدنشده‌ای حاکی از آن است که عربستان سعودی از سوریه خواسته تا جنگجویان سوری را برای مقابله با حوثی‌ها به یمن اعزام کند. روزنامه لبنانی الاخبار که به حزب‌الله نزدیک است، در ۱۵ سپتامبر گزارش داد که منابعی در صنعا اعلام کرده‌اند عربستان سعودی صدها جنگجو را از سوریه و از طریق خاک خود به یمن منتقل کرده است؛ جنگجویانی که گفته می‌شود طی ماه‌های گذشته در آنجا آموزش دیده‌اند. هیچ‌یک از طرفین در این باره اظهارنظری نکردند. با این حال، ترکیه تودی که حامی دولت ترکیه است، در ۱۹ سپتامبر به نقل از منابع آگاه گزارش داد که دمشق درخواست عربستان برای اعزام جنگجویان سوری به یمن را رد کرده، اما مانع مشارکت افراد در این درگیری نخواهد شد. یک منبع ترکیه‌ای دیگر نیز که ترکیه تودی به آن استناد کرده، ادعاهای مربوط به تسهیل انتقال جنگجویان سوری به یمن از طریق عربستان توسط ترکیه را تکذیب کرد.
