تابناک/ متن پیش رو در تابناک منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
منابع خبری تأکید دارند تمرکز ترامپ بر توافقی موقت با ایران است و او نیز مانند برخی در کاخ سفید در خصوص حمله نظامی مجدد به ایران ملاحظاتی دارد.
روزنامه نیویورک‌تایمز به نقل از یک مقام آمریکایی و یک مقام ایرانی گزارش داده است که جی دی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا هفته گذشته نامه‌ای برای محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ارسال کرده و بر مذاکرات ایران و آمریکا در آن تأکید شده است.
این نامه روز یکشنبه از طریق میانجی‌گری قطر به رضایی تحویل داده شد.
در این نامه، بر حل‌وفصل اختلافات از طریق مذاکرات مستقیم تأکید شده و پرونده هسته‌ای ایران به‌عنوان یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوها مطرح شده است. بر اساس این گزارش، در صورت پذیرش پیشنهاد ونس، مذاکرات می‌تواند بدون پیش‌شرط آغاز شود و احتمال دارد قطر یا ترکیه میزبان دور تازه گفت‌وگوها باشند.
چرا ونس، رضایی را خطاب قرار داد؟
اهمیت این نامه تنها به محتوای آن محدود نیست؛ انتخاب مخاطب نیز بخشی از محاسبات واشنگتن به شمار می‌رود. وبسایت اکسیوس در این زمینه گزارش داده است که پیشنهاد ارسال نامه به رضایی از سوی خود ونس مطرح شد؛ زیرا او معتقد بود رضایی به آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، دسترسی مستقیم دارد و می‌تواند پیام واشنگتن را به سطوح عالی تصمیم‌گیری منتقل کند. یک مقام آمریکایی نیز گفته است که ترامپ از این پیشنهاد استقبال کرده بود.
این انتخاب را می‌توان تلاشی برای عبور از بن‌بست ارتباطات دیپلماتیک و برقراری تماس با چهره‌ای بانفوذ در ساختار امنیتی ایران ارزیابی کرد. واشنگتن ظاهراً می‌خواهد پیش از تصمیم‌گیری درباره دور تازه حملات، امکان دستیابی به تفاهمی سیاسی را از طریق کانالی در سطح عالی بیازماید.
پرونده هسته‌ای؛ گره اصلی مذاکرات
بر اساس گزارش اکسیوس، ونس تأکید کرده است که هرگونه مذاکره برای جلوگیری از حملات نظامی جدید باید پرونده هسته‌ای ایران را در بر بگیرد. در مقابل، یکی از مهم‌ترین اختلافات تهران و واشنگتن به ترتیب اجرای تعهدات بازمی‌گردد.
ایران خواهان رفع محاصره دریایی، آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده و فراهم شدن امکان فروش نفت پیش از ورود به مذاکرات هسته‌ای است؛ اما آمریکا خواستار آغاز گفت‌وگوهای هسته‌ای پیش از اعطای امتیازهای اقتصادی است.
در همین چارچوب، میانجی‌های منطقه‌ای به رهبری قطر و با حمایت پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه در تلاش‌اند دو طرف را به توافقی اولیه نزدیک کنند. به گزارش اکسیوس، یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، بازگشت به توافق قاهره در سپتامبر ۲۰۲۵ است؛ توافقی که زمینه ازسرگیری بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را فراهم می‌کرد، اما پس از بازگشت تحریم‌های سازمان ملل به حالت تعلیق درآمد.
بر اساس پیشنهاد مورد بحث، موافقت ایران با بازدید بازرسان از تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده می‌تواند در مقابل، زمینه معافیت‌هایی برای فروش نفت و آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده جهت تأمین کالاهای بشردوستانه را فراهم کند. با این حال، هنوز پذیرش نهایی این چارچوب از سوی تهران تأیید نشده است.
طرح هفت‌روزه و بازگشایی تنگه هرمز
هم‌زمان، تلاش برای احیای طرح هفت‌روزه نیز ادامه دارد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرده است که تهران با همکاری میانجی‌ها در حال بررسی ایده‌هایی برای اجرای این طرح در زمانی کوتاه‌تر است. گزارش گاردین نیز حاکی است که کشورهای منطقه در حال بررسی توافقی چندوجهی هستند که بازگشایی تنگه هرمز پس از رفع تحریم‌ها و کاهش تنش‌ها در یمن را در بر می‌گیرد.
بر اساس این گزارش، ایران پیشنهاد داده است فاصله زمانی بازگشایی تنگه هرمز پس از رفع تحریم‌ها از هفت روز به چهار روز کاهش یابد. با این حال، اختلاف بر سر تضمین رفع تحریم‌ها و بازگشت بازرسان بین‌المللی همچنان مانع دستیابی به توافق نهایی است.
ترامپ به دنبال توافق صلح موقت با ایران است
همچنین برخی منابع خبری اعلام کرده اند که ترامپ به دنبال نوعی توافق صلح موقت با ایران است. وبسایت سمافور در این زمینه نوشته است دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ظاهراً مایل است یک بار دیگر به دیپلماسی با ایران فرصت بدهد؛ هرچند هم‌زمان، گزینه انجام حملات نظامی بیشتر پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را به‌طور جدی بررسی می‌کند.
یک مقام دولت آمریکا به وبسایت سمافور گفته است که دولت ترامپ درگیر مذاکرات جاری با محوریت دستیابی به یک توافق صلح موقت است؛ هرچند پیش از آنکه این مذاکرات بتواند پیشرفت کند، موانع زیادی همچنان بر سر راه وجود دارد.
ترامپ تأیید کرد که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در تلاشی برای ازسرگیری مذاکرات صلح، نامه‌ای برای ایران نوشته است؛ با این حال، او اهمیت این اقدام را کم‌رنگ جلوه داد و تلویحاً گفت که هدف از آن، رسیدگی به نیازهای بشردوستانه بوده است.
این مقام دولت آمریکا گفت اگر دیپلماسی شکست بخورد، ایالات متحده آماده است اندکی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، عملیات نظامی را از سر بگیرد. او افزود: «تنها چیزی که نیاز دارند، دستور شروع عملیات از سوی رئیس‌جمهور است.»
بسیاری از افراد در داخل دولت آمریکا نسبت به ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران تردید دارند.
این مقام گفت ترامپ «بیش از هر کس دیگری آمادگی دارد» که دامنه عملیات نظامی را گسترش دهد؛ اما حتی او نیز همچنان ملاحظاتی دارد.
