وطن امروز/ «باتلاق آمریکایی» عنوان سرمقاله در روزنامه وطن امروز به قلم ماشاءالله ذراتی است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید:
جنگی که دولت تروریست ترامپ به همراه رژیم صهیونیستی ۹ اسفند سال گذشته علیه ایران آغاز کرد، قرار بود با نمایش برتری نظامی ایالات متحده، اراده سیاسی تهران را در هم بشکند و نظم امنیتی مطلوب واشنگتن را در منطقه تثبیت کند اما دادههای منتشرشده درباره هزینههای جنگ، خسارات پایگاههای آمریکا، پیامدهای اقتصادی و بحران سیاسی در واشنگتن، تصویری متفاوت ارائه میکند: جنگ نه به پیروزی آمریکا انجامیده و نه ایران را از توان اثرگذاری راهبردی محروم کرده است. تهران توانسته جنگ را از سطحی که واشنگتن برای آن طراحی کرده بود فراتر ببرد، هزینههای مستقیم و غیرمستقیم آن را افزایش دهد و پایداری تصمیمگیری در آمریکا را به چالش بکشد. از این منظر، میتوان نتیجه را دستکم در سطح راهبردی، پیروزی ایران و شکست آمریکا دانست. مهمترین نشانه این ناکامی، صورتحساب تازهای است که پنتاگون در برابر کنگره ارائه کرده است. «آرتور میلر» مقام بودجهای وزارت جنگ آمریکا اعلام کرده هزینه جنگ تا ۱۳ نوامبر از ۴۸,۳ میلیارد دلار فراتر رفته است. این رقم فقط و تنها عملیات نظامی، جایگزینی تجهیزات و مهمات را شامل میشود و خسارات تأسیسات آمریکا در منطقه غرب آسیا در آن محاسبه نشده، بنابراین برآوردی ناقص از هزینه جنگ است و هزینههای واقعی باز هم بسیار بیشتر از این ارقام است. هنگامی که بخش مهمی از هزینهها هنوز در محاسبات رسمی نیامده، توصیف جنگ به عنوان عملیاتی محدود، کنترلشده و موفق، بیش از آنکه با واقعیت سازگار باشد، تلاشی برای مدیریت افکار عمومی به نظر میرسد. اهمیت این ارقام فقط در بزرگی آنها نیست، مساله اصلی نسبت میان هزینه و دستاورد است. آمریکا با برخورداری از بزرگترین بودجه نظامی جهان و شبکهای گسترده از پایگاهها، وارد جنگی شد که انتظار داشت برتری فناورانهاش آن را سریع و قاطع به پایان برساند. با این حال، گزارشها از حملات ایران به آشیانههای هواپیما، سامانههای هشدار و کشف تهدید، انبارها، محل اسکان نیروها و دیگر زیرساختهای نظامی آمریکا حکایت دارد. والاستریت ژورنال به نقل از منابع پنتاگون، خسارت احتمالی تأسیسات آمریکا در منطقه را ۵ تا ۱۵ میلیارد دلار و مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی واشنگتن نیز هزینه تعمیر ساختمانها را بیش از ۴ میلیارد دلار برآورد کرده است. این گزارشها نشان میدهد فاصله جغرافیایی پایگاههای آمریکا از خاک اصلی آن کشور، آنها را از دسترس حملات ایران مصون نکرده است.
نمونه بحرین، اهمیت نمادین و عملی دارد. به گفته «الیزابت وارن» سناتور آمریکایی، حمله ایران به مقر منطقهای نیروی دریایی آمریکا در بحرین دستکم ۴۰۰ میلیون دلار خسارت ایجاد کرده است. «هونگ کائو» سرپرست وزارت نیروی دریایی آمریکا هزینه روزانه محاصره دریایی ایران را برای آمریکا ۳۲,۵ میلیون دلار عنوان کرد اما درباره خسارت بحرین گفت امکان ارزیابی کامل در آن منطقه وجود ندارد. این محدودیت دسترسی، پرسشی جدی درباره اعتبار بازدارندگی و میزان کنترل عملیاتی واشنگتن ایجاد میکند. قدرتی که مدعی تضمین امنیت دریایی منطقه است، اکنون برای ارزیابی خسارات واردشده به یکی از مراکز نظامی خود با مانع روبهرو است.
محاصره دریایی نیز به جای آنکه ابزاری کمهزینه برای تحمیل اراده بر ایران باشد، به یکی دیگر از ردیفهای پرهزینه جنگ تبدیل شده است. هزینه روزانه ۳۲,۵ میلیون دلار، در صورت تداوم، بهسرعت به رقمی سنگین میرسد، بیآنکه تضمینی برای وادار کردن ایران به عقبنشینی سیاسی وجود داشته باشد. افزون بر این، اختلال در تردد از تنگه هرمز و جریان انرژی، پیامدهای جنگ را از میدان نظامی به اقتصاد جهان انتقال داده است. افزایش هزینه سوخت و حملونقل نشان میدهد جنگ علیه ایران را نمیتوان در مرزهای منطقه محصور کرد. واشنگتن با آغاز حمله، بحرانی را فعال کرد که هزینه آن تنها بر دوش ایران یا آمریکا نیست و اقتصاد دنیا نیز بهای آن را میپردازد.
شکست آمریکا بیش از آنکه در یک رقم مالی خلاصه شود، در ناتوانی آن از تبدیل قدرت نظامی به نتیجه سیاسی آشکار است. ترامپ جنگ را در مقاطع مختلف عملیاتی محدود معرفی کرده، از پیروزی سخن گفته و وعده داده درگیری بهزودی پایان یابد. با وجود این، جنگ ادامه دارد و نشانه روشنی از پایان آن دیده نمیشود. تناقض میان ادعای پیروزی و تداوم عملیات، میان اعلام موفقیت و افزایش هزینهها و میان وعده پایان سریع و گسترش پیامدهای اقتصادی، به اعتبار روایت رسمی آمریکا آسیب میزند. اگر جنگ ماهها ادامه یابد، هزینههای آن افزایش پیدا کند و طرف مقابل همچنان توان پاسخگویی داشته باشد، ادعای پیروزی بیش از آنکه ارزیابی راهبردی باشد، به شعار تبلیغاتی شباهت خواهد داشت که تاکنون نیز چنین بوده است.
پیامدهای داخلی جنگ نیز نشان میدهد ایران توانسته جبههای فراتر از میدان نبرد ایجاد کند. انتخابات میاندورهای کنگره به شکست سنگین جمهوریخواهان انجامید و گزارشها نارضایتی از جنگ و پیامدهای اقتصادی آن را از عوامل مؤثر در این نتیجه معرفی میکند. طبق نظرسنجی رویترز/ ایپسوس که ۹ نوامبر تکمیل شد، ۷۱ درصد آمریکاییها خواهان آنند کنگره آینده، قانونی برای پایان جنگ تصویب کند، این رقم شامل ۹۳ درصد دموکراتها و ۵۱ درصد جمهوریخواهان است. بنابراین مخالفت با جنگ، از پایگاه حزبی مخالف دولت فراتر رفته و به مسالهای عمومی تبدیل شده است. در واشنگتن اکنون بحث بر سر توقف جنگ و مهار هزینههای آن به منازعهای جدی میان کاخ سفید، کنگره و حتی درون حزب دموکرات تبدیل شده است. سناتورهایی مانند کریس ونهولن، برنی سندرز، مایکل بنت و تمی داکورث خواهان جلوگیری از اختصاص بودجه بیشتر برای ادامه جنگ بدون مجوز کنگره شدهاند. گروهی دیگر از دموکراتها، با وجود مخالفت با جنگ، نگرانند تعطیلی دولت فدرال در آستانه تعطیلات پایان سال هزینه سیاسی تازهای ایجاد کند. رد قطعنامه محدودکننده اختیارات جنگی ترامپ در سنا با رأی ۵۱ در برابر ۴۸ نیز این پرسش را از میان نبرد: دولت آمریکا با چه هدفی وارد این جنگ شد و برای پایان دادن به آن چه دستاورد قابل سنجشی دارد؟ حمایت حزبی از رئیسجمهور آمریکا، پاسخ این پرسش راهبردی نیست.
درخواست ترامپ برای تصویب بودجه دفاعی ۱,۵ تریلیون دلاری سال ۲۰۲۷، یعنی افزایش ۴۰ درصدی نسبت به سال پیش نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. دولتی که جنگ را موفق و نزدیک به پایان معرفی میکند، اکنون برای تأمین هزینههای نظامی و جبران خسارتها به بودجهای بیسابقه نیاز دارد. قدرت نظامی زمانی به قدرت راهبردی تبدیل میشود که اهداف، ابزارها و پیامدهای آن با یکدیگر تناسب داشته باشد. جنگ علیه ایران این تناسب را برای واشنگتن زیر سؤال برده است.
دستاورد ایران را باید در توانایی مقاومت، حفظ ظرفیت پاسخگویی و تغییر محاسبات طرف مقابل جستوجو کرد. پیروزی راهبردی الزاما به معنای تصرف سرزمین دشمن یا نابودی کامل توان نظامی او نیست. در بسیاری از جنگها، طرفی پیروز تلقی میشود که مانع تحقق اهداف اصلی مهاجم شود، هزینه ادامه جنگ را از تحمل سیاسی و اقتصادی او فراتر ببرد و موقعیت چانهزنی خود را حفظ یا تقویت کند. بر مبنای گزارشهای ارائهشده، ایران در چند محور به چنین وضعیتی نزدیک شده است: حملاتش آسیبپذیری زیرساختهای نظامی آمریکا در منطقه را آشکار کرده؛ فشار بر مسیرهای انرژی، هزینه جنگ را جهانی کرده؛ تداوم درگیری، ادعای پایان سریع را بیاعتبار کرده و نارضایتی عمومی در آمریکا فضای سیاسی ادامه جنگ را محدود کرده است.
البته نباید از این تحلیل به نتیجهگیری شتابزده درباره پایان قطعی جنگ، برتری مطلق ایران یا نبود خسارت برای کشور رسید. اختلال در تنگه هرمز نیز میتواند برای اقتصاد ایران و کشورهای منطقه که البته حامی و بسترساز آغاز این جنگ بودهاند، هزینهزا باشد. پیروزی راهبردی زمانی تثبیت میشود که مقاومت نظامی به دستاورد سیاسی پایدار تبدیل شود، یعنی امنیت و منافع ملی ایران تقویت شود و امکان تکرار تجاوز با هزینهای قابل تحمل برای مهاجم از میان برود.
با این همه، آنچه تاکنون آشکار شده، با روایت پیروزی آسان آمریکا سازگار نیست. واشنگتن جنگی را آغاز کرد که تصور میکرد میتواند زمان، دامنه و هزینههای آن را کنترل کند اما اکنون با صورتحسابی چندده میلیارد دلاری، خسارتهایی که هنوز به طور رسمی برآورد نشده، پایگاههایی آسیبپذیر، بازار انرژی متلاطم و جامعهای روبهرو است که از ادامه جنگ خسته شده است.
مهمترین شکست آمریکا در فروپاشی این فرض است: قدرت برتر نظامی میتواند بدون پرداخت بهای متناسب، اراده خود را بر ایران تحمیل کند. برتری تسلیحاتی، بدون فهم جغرافیا، اراده ملی و پیامدهای سیاسی، تضمینکننده پیروزی نیست. ایران نشان داد با تحمیل هزینه و حفظ ابتکار پاسخ، میتواند محاسبات قدرتی بزرگتر را مختل کند. اگر معیار پیروزی، تحقق اهداف اعلامشده مهاجم باشد، آمریکا هنوز سند قانعکنندهای برای اثبات پیروزی خود ارائه نکرده اما اگر معیار شکست، ناکامی در تحمیل اراده و گرفتار شدن در جنگی پرهزینه و فاقد افق روشن باشد، شواهد موجود از شکست راهبردی واشنگتن حکایت دارد. ایران در این رویارویی نه فقط در برابر حمله مقاومت کرده، بلکه معنای پیروزی را از «غلبه نظامی آمریکا» به «ناتوانی آمریکا در تحمیل نتیجه مطلوب» تغییر داده و همین تغییر، هسته اصلی پیروزی راهبردی ایران و شکست آمریکاست.
















