1. برگزیده
تحلیل ها

خاطرات بولتون و نقش پشت پرده پمپئو

منبع
فرارو
بروزرسانی
خاطرات بولتون و نقش پشت پرده پمپئو
فرارو/ متن پيش رو در فرارو منتشر شده و انتشار آن در آخرين خبر به معناي تاييد تمام يا بخشي از آن نيست  انتشار کتاب خاطرات امنيت مشاور ملي سابق کاخ سفيد، نقش پشت پرده رئيس دستگاه ديپلماسي آمريکا در کارشکني در ديپلماسي ميان تهران و واشنگتن برملا شد. کتاب خاطرات جان بولتون، مشاور سابق امنيت ملي آمريکا، به معناي واقعي کلمه يک بمب خبري بود. همه رسانه‌هاي مهم بين المللي، هر کدام به بخش‌هايي از اين خاطرات توجه کردند. با توجه به نقش کليدي مشاور امنيت ملي در تصميم گيري‌هاي مهم سياستي، خاطرات بولتون از جوانب متعدد مورد توجه قرار گرفت. خاطرات بولتون درباره ايران مطالب زيادي دارد و اين کاملا طبيعي است. چون بولتون، همواره يکي از مخالفان سرسخت نظام ايران بوده و حتي گفته مي‌شود که دونالد ترامپ، براي تغيير محاسبات ايران، او را استخدام کرده بود. اما در کنار ادعا‌هاي زياد بولتون درباره ايران، مسائلي در ارتباط با مايک پمپئو، وزير امور خارجه آمريکا، مطرح شده اند که شايسته توجه هستند. بولتون، از نفوذ پمپئو در دولت ترامپ و همچنين بدگويي وي از رئيس جمهور آمريکا سخن گفته است. امري که پمپئو را به شدت خشمگين کرده است. وزير امور خارجه آمريکا، اخيرا بولتون را «خائني» توصيف کرد که به آمريکا آسيب زده است. نقش پمپئو در طراحي سياست «کارزار فشار حداکثري» عليه ايران کم و بيش آشکار بود. اما بولتون در خاطرات‌اش بر اين مسئله صحه گذاشت. يکي از مواردي که نشان مي‌دهد پمپئو تا چه اندازه از احتمال حل و فصل ديپلماتيک اختلافات ميان ايران و آمريکا نگران بوده، نشست گروه هفت در شهر بياريتز فرانسه است. طبق روايت بولتون، در جريان نشست سران گروه هفت در بياريتز در آگوست ۲۰۱۹، ترامپ واقعا مي‌خواست با محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه ايران، ديدار کند. گفتني است که در اين نشست، ظريف ناگهان به بياريتز رفت. در آن زمان، فرانسوي‌ها به شدت مشغول وساطت ميان ايران و آمريکا بودند و مي‌خواستند دو طرف را به مذاکره متقاعد کنند. ايمانوئل ماکرون، رئيس جمهور فرانسه، از ترامپ براي ديدار با ظريف دعوت کرده بود. همه چيز براي ديدار مهيا بود. ظريف و ترامپ هر دو به طور همزمان در شهر بياريتز حضور داشتند. اما کارشکني بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل، جان بولتون و مايک پمپئو مانع از اين ديدار شد. به گفته بولتون، نتانياهو با پمپئو و سپس با خود وي صحبت کرد. هر سه اين‌ها مخالف ديدار ظريف و ترامپ بودند. هنر پمپئو روايت بولتون درباره تمايل ترامپ و دو تن از مقامات دولتش – استيون منوشين، وزير خزانه داري، و جارد کوشنر، داماد و مشاور ترامپ - نشان مي‌دهد که ماکرون سعي کرده بود مشاور امنيت ملي و وزير خارجه را دور بزند. رئيس جمهور فرانسه در نهايت موفق نشد که ديداري ميان ظريف و ترامپ ترتيب دهد. چند هفته بعد از اين ماجرا، يعني در اوايل ماه سپتامبر ۲۰۱۹، جان بولتون از کاخ سفيد اخراج شد يا به روايت خودش، استعفا کرد. نزديک به يک سال از اخراج بولتون مي‌گذرد. اما در اين مدت، هيچ تحولي در روابط ايران و آمريکا اتفاق نيفتاده است. آيا در اين مدت، پمپئو مسئول عدم حل و فصل اختلافات ايران و آمريکا بوده است؟ برخي کارشناسان معتقدند که پاسخ اين سوال مثبت است. روزنامه اينديپندنت، طي گزارشي با اشاره به خاطرات بولتون، نوشت که پمپئو مانع اصلي گفتگو با ايران است. اين روزنامه نوشت: «اگر قرار باشد گفتگويي با ايران اتفاق بيافتد، کتاب بولتون ثابت کرد که پمپئو مانع از آن خواهد شد.» اينديپندنت با بيان اينکه پمپئو دنبال مذاکره با ايران نيست و نخواهد گذاشت ترامپ با ايران مذاکره کند، نوشت: «در نهايت، ديپلماسي هنر اين است که بگذاري کس ديگري کار مورد نظرت را انجام دهد. به نظر مي‌رسد، پمپئو در به کارگيري اين هنر با ترامپ استادانه عمل کرده است. شايد او تاکنون قادر نبوده است که جنگي با ايران آغاز کند، اما او قطعا ديپلماسي ميان دو طرف را متوقف کرده است. اگر ترامپ واقعا مي‌خواهد با ايران گفتگو کند، بايد در وهله اول، مايک پمپئو را اخراج کند.»