خراسان/ درباره فیلم «داستانهای موازی» اثرتازه اصغرفرهادی که به تازگی در دسترس ایرانیان قرارگرفته است
درروزهای اخیرفیلم سینمایی «داستانهای موازی» (Parallel Tales) محصول ۲۰۲۶ فرانسه، آمریکا، ایتالیا و بلژیک که دهمین فیلم بلند اصغرفرهادی محسوب میشود و اواخربهاردراروپا وآمریکای شمالی به اکران عمومی درآمده بود،درنسخه باکیفیتی به فضای مجازی فارسیزبان رسیده تا ایرانیان نیز به آن دسترسی پیدا کنند. این اثر که درفرانسه و با عوامل اهل اروپا ساخته شده، بعد ازفیلم«قهرمان» که درایران ساخته شده بود،ادامه روند فرهادی درفیلمسازی یکی در میان درایران و خارج ازایران است.«داستانهای موازی» امسال در هفتاد و نهمین جشنواره فیلم کن هم نمایش داده شد،اما دراین رویداد مورد تحسین و تشویق جدی منتقدان واقع شد و نه بعدتردراکران عمومی موفق بود؛تا جایی که اثر با ۱۱میلیون دلارهزینه تولید شد،ولی درنهایت نتوانست به مرزفروش۲ میلیون دلاری برسد و درگیشه شکست تجاری خورد.
یک فیلم کاملا اروپایی
سینمای فرهادی درایران این ویژگی را دارد که با جامعه ایران گره خورده و بسیارشنیده میشود که موفقیت او به دلیل آن است که جامعه را به خوبی میشناسد و یکی ازدلایلی که مورد توجه قرار گرفته، همین بوده است. با این حال فیلم تازه او ازهمه نظربا مختصات سینمای اروپا ساخته شده و شبیه به سینمای ایران نیست؛ تا جایی که به دلیل صراحت نسبی درنمایش صحنههای عاشقانه، امکان اکران در ایران ندارد وشاید به همین خاطرباشدکه فیلمسازدرکانال رسمیاش به زبان فارسی، نسخه دانلودی فیلم را برای تماشای ایرانیان قرارداد.از سوی دیگر، فیلم ازنظرزمان هم مانند دو فیلم خارجی دیگرفرهادی طولانی است و با زمان۲ساعت و۲۰ دقیقهای، حتی از«گذشته» و«همه میدانند» هم بلندتر و طولانیترین فیلم فرهادی اوست.درعین حال، جالب است که «داستانهای موازی» به عنوان یک محصول سینمای اروپا، با مشارکت دوکشور غرب آسیایی ساخته شده که درسالهای اخیرتلاش زیادی کردهاند تا با سرمایهگذاری سنگین، سری درمیان سرهای سینمای جهان دربیاورند.درتیتراژ این اثرآمده که فیلم با حمایت بنیاد دریای سرخ عربستان سعودی ساخته شده و یکی از تهیهکنندگان مشترک آن نیز انستیتو فیلم دوحه ازقطر بوده است.
ازصفحات کاغذ به زندگی شخصیتها
فیلم سینمایی«داستانهای موازی» ازلحاظ ژانری، درامی درباره عشق و رابطه است. این فیلم که ازاپیزود ششم سریال مشهور«ده فرمان» ساخته کریستوف کیشلوفسکی الهام گرفته، ماجرای زن نویسندهای را روایت میکند که با تلسکوپ دوران کودکیاش، خانه همسایه روبهرویی را دزدکی تماشا میکند و براساس خاطرات خود اززندگی مادرش و مشاهداتش اززندگی همسایگانش که یک شرکت تولید صدا برای فیلمهای سینمایی دارند، یک رمان مینویسد. «داستانهای موازی» به خلاف سینمای آشنای اصغر فرهادی که مبتنی بر برملا شدن رازهایی ازگذشته شخصیتها بود و تا فیلم «همه میدانند» محصول ۲۰۱۸ ادامه داشت، مسیر متفاوتی را درپیش میگیرد و ازاین لحاظ، شبیه به فیلم «قهرمان» به نظر میرسد که رازهای گذشته را برملا نمیکند.ازلحاظ مضمونی، فیلم جدید فرهادی بیش ازهرچیز اثری درباره «داستان» و «قصه» به نظر میرسد وگویی میخواهد از تأثیرگذاری داستان و رمان درزندگی بگوید؛تا جایی که میتوان آن را نامهای عاشقانه به رماننویسان دانست.
رشد یک وسواس فکری
«داستانهای موازی» اثرآرامی محسوب میشود که تنش را با سرعت کمی بالا میبرد و به همین دلیل، برای بسیاری ازتماشاگران ممکن است کند و دارای ریتم پایینی باشد. همچنین پیچیدگی داستان که آن را به یک هزارتو شبیه کرده، میتواند دنبال کردن قصه آن را برای برخی ازمخاطبان قصههای سرراست، سخت کند.درعین حال، با وجود نقدهای منفی که درجشنواره کن گرفت و ازنظرمنتقدان انگلیسیزبان، خصوصاً درسینمای آمریکا خیلی مورد توجه قرارنگرفت، اثرضعیفی نیست و ارزشهای متعدد سینمایی دارد. فیلم داستانی درگیرکننده دارد و مطابق معمول داستانهای فرهادی، مهندسی خوبی دارد و از منطق مناسبی برخوردار است. همچنین کاشت و برداشتهایی با فاصله کم دارد که آن را برای عموم مخاطبانی که با ماجرا همراه میشوند، جذاب میکند. فرهادی به خوبی مراحل رشد یک وسواس فکری را دراذهان شخصیتها پیش میبرد و با این فرایند تدریجی و قابل باور، شخصیتها را به جایی میرساند که ایده کاراکتر رماننویس درهمسانی انسانها درادوار مختلف تاریخ، درست ازآب درآید. فیلمسازتوانسته ازاغلب بازیگرانش بازی قابل قبولی بگیرد،اما بهترین بازی«داستانهای موازی» را ایزابل هوپرهنرپیشه۷۳ساله فرانسوی ارائه داده که درنقش نویسندهای غیراجتماعی درخشیده است. فرهادی البته ازلحاظ اجرا نیزدارای وسواس ظاهرشده و به دقت، تصاویرمتفاوتی درصحنههای واقعیت معاصر،خاطره وتخیل به نمایش میگذاردکه ازقدرت کارگردانی او برمیآید.
نویسنده: مصطفی قاسمیان
