خراسان/ چرا نباید دردهای مبهم شکمی وخارش‌های شبانه را نادیده گرفت و هرکدام ازاین دردها می‌توانند چه هشداری به ما بدهند؟
عفونت‌های انگلی روده گرچه درمراحل ابتدایی اغلب خاموش و بی‌علامت بروزمی‌کنند،اما بی‌توجهی به شناسایی به‌موقع ودرمان صحیح آن‌ها می‌تواند عوارض بالینی پایداری چون سوءتغذیه،کم‌خونی مزمن و انسدادگوارشی به همراه داشته باشد.
کرم‌های انگلی روده ازجمله گسترده‌ترین عفونت‌های انسانی درجهان هستندکه طیف وسیعی ازعلایم خفیف تا اختلالات شدید گوارشی را رقم می‌زنند.بسیاری ازافراد ممکن است مدت‌ها میزبان این انگل‌ها باشند بدون آن که متوجه تغییرخاصی درشرایط جسمانی خود شوند؛ با این حال،تکثیرانگل‌ها وافزایش بارمیکروبی به مرورزمان با ایجاد درد شکم، بی‌اشتهایی، اسهال، احساس خستگی مداوم وکاهش وزن غیرقابل توجیه ظاهرمی‌شود. شدت این اختلالات مستقیماً به گونه انگل،چرخه زیستی آن وتعداد مهاجمان درروده بستگی دارد.
این موجودات چطور راه‌شان را به بدن بازمی‌کنند؟
مسیرورود انگل‌ها بسته به نوع آن‌ها کاملاً متفاوت است.مصرف آب آشامیدنی غیربهداشتی،سبزیجات وصیفی‌جاتی که به‌درستی شسته و ضدعفونی نشده‌اند،وانتقال مکانیکی تخم انگل ازطریق دستهای آلوده به دهان، رایج‌ترین شیوه‌های سرایت هستند.دراین میان، برخی از انگل‌ها رفتارهای تهاجمی‌تری دارند؛برای نمونه، لاروکرم قلاب‌دار نیازی به بلعیده شدن ندارد وقادراست به‌طورفعال ازمنافذ پوست، به‌ویژه درافرادی که با پای برهنه روی خاک آلوده راه می‌روند، نفوذ کند. همچنین مصرف گوشت‌های نپخته یا نیم‌پز می‌تواند زمینه انتقال کرم‌های نواری را مهیا سازد.این تفاوت درراه‌های نفوذ نشان می‌دهد که بهداشت فردی تنها به شست‌وشوی دست‌ها محدود نمی‌شود.
شایع‌ترین گونه‌ها کدام‌اند وچه نشانه‌هایی دارند؟
کرم آسکاریس وکرم قلاب‌دارازمهم‌ترین انگل‌های منتقله ازخاک هستند.آسکاریس با جثه بزرگ خود درموارد پیشرفته می‌تواند به انسداد فیزیکی مجاری روده منجرشود.درمقابل، کرم قلاب‌داربا تغذیه ازدیواره روده وایجاد خونریزی‌های میکروسکوپی ومداوم، به مرور زمان فرد را دچارفقرآهن شدید وکم‌خونی عمیق می‌کند.کرمک (اکسیور)نیزازالگوهای رایج به‌ویژه درمحیط‌های خانوادگی است؛ علامت تیپیک آن خارش شدید ومداوم مقعد، به‌خصوص درساعات شب است که به دلیل مهاجرت کرم ماده برای تخم‌گذاری رخ می‌دهد.
چرا مصرف خودسرانه قرص ضد انگل،کاردرستی نیست؟
یکی ازخطاهای رایج درمواجهه با ناراحتی‌های گوارشی، اقدام به خوددرمانی ومصرف قرص‌های ضدانگل است. این رویکرد به چند دلیل علمی رد می‌شود:نخست آن که علایمی مانند درد مبهم شکم یا تهوع مختص انگل نیست و می‌تواند زنگ خطری برای سایر بیماری‌های گوارشی باشد. دوم این که «کرم روده» نام یک بیماری مشخص نیست، بلکه دستهای ازانگل‌های گوناگون را شامل می‌شود که هریک داروی اختصاصی خود رامی‌طلبند؛داروهایی مانندآلبندازول یا مبندازول روی تمام گونه‌ها اثرگذارنیستند. همچنین تشخیص قطعی نیازمندآزمایش‌های آزمایشگاهی هدفمند نظیرآزمایش مدفوع چندنوبته یا تست چسب برای کرمک است، زیرا یک آزمایش واحد برای شناسایی تمام انگل‌ها وجود ندارد. برنامه‌های دارودهی همگانی سازمان جهانی بهداشت نیزصرفاً به مناطق جغرافیایی پرخطروبا شیوع بسیاربالا اختصاص دارد و نباید با رویکردهای درمانی فردی اشتباه گرفته شود.
دربرابراین عفونت‌ها دقیقاً چه بایدکرد؟
برای درامان ماندن ازاین عفونت‌ها، پیشگیری کم‌هزینه‌ترین ومؤثرترین راهبرد است؛ شستن دقیق دست‌ها قبل ازغذا وپس از سرویس بهداشتی، اطمینان ازسلامت آب شرب، پخت کامل گوشت، ضدعفونی دقیق سبزیجات و پوشیدن کفش یا صندل درمناطقی با احتمال آلودگی خاک، زنجیره انتقال را قطع می‌کند. درصورت مشاهده کرم درمدفوع، خارش شبانه پایداریا افت بی‌دلیل وزن، به جای خرید دارو از داروخانه باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین بروزعلایم حادی چون درد غیرقابل تحمل شکم، استفراغ مقاوم یا دفع خون، زنگ خطری اورژانسی است که بررسی سریع پزشکی را الزامی می‌سازد.
نویسنده: فاطمه ملک زاده | روزنامه نگار
