ایرنا/ شاهرود - ایرنا - مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: خودمراقبتی، فعالیت سازمانهای مردمنهاد و مشارکت خیران، سه محور اساسی مشارکت اجتماعی در حوزه سلامت است و تقویت این ظرفیتها میتواند بخشی از بار بیماری و هزینههای نظام سلامت را کاهش دهد.
به گزارش خبرنگار ایرنا، افشین فرهانچی شامگاه پنجشنبه در گردهمایی خیران سلامت دانشگاه علوم پزشکی شاهرود در شرق استان سمنان، افزود: با شکلگیری دولت مدرن در ایران، سلامت به تدریج در زمره وظایف حاکمیتی قرار گرفت و در این مسیر به اندازهای بر نقش دولت تاکید شد که به تدریج فراموش شد سلامت فقط مساله دولت، دانشگاه و مسوولان نیست، بلکه موضوعی مربوط به تکتک مردم است.
وی ادامه داد: دولتها به تنهایی نمیتوانند همه مسایل حوزه سلامت را حل کنند و مردم باید در این حوزه مشارکت داشته باشند.
مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت، خودمراقبتی را نخستین مسیر مشارکت مردم در سلامت دانست و گفت: کارشناسان بهداشت بهطور جدی بر خودمراقبتی تاکید دارند. برای نمونه، به فرد مبتلا به دیابت توصیه میشود روزانه ورزش کند، چرا که بدون اصلاح سبک زندگی، حتی با مصرف دارو، انسولین و استفاده از خدمات بیمارستانی نمیتوان همه مسایل بیماری را مدیریت کرد.
وی ادامه داد: بخشی از سلامت باید با خودمراقبتی به خود مردم سپرده شود و هر فرد به عنوان بیمار باید برای حفظ سلامت خود نقش داشته باشد.
دکتر فرهانچی، دومین مسیر مشارکت اجتماعی را فعالیت سازمانهای مردمنهاد عنوان کرد و گفت: دولت به تنهایی نمیتواند همه آموزشها را انجام دهد، همه بیماریها را کنترل کند و پیگیر تمام موضوعات حوزه سلامت باشد؛ بر همین اساس، سازمانهای مردمنهاد باید در این عرصه وارد شوند.
وی با بیان اینکه سمنها به مردم نزدیکتر هستند و از دل جامعه شکل گرفتهاند، اظهار کرد: سازمانهای مردمنهاد در اعتمادافزایی نقشی مهم دارند.
خیران ظرفیت مهم برای تامین نیازهای سلامت
وی سومین محور سلامت را مشارکت اجتماعی با همراهی خیران دانست و گفت: هزینههای حوزه سلامت به دلایل مختلف افزایش یافته است و مردم نیز انتظارات بیشتری دارند و از سوی دیگر سلامت حوزهای مبتنی بر فناوری است و هزینههای بالایی دارد و بر همین اساس، بودجه دولت به تنهایی پاسخگوی همه نیازها نیست.
مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت افزود: خیران برای منطقه خود و برای ارتقای سلامت مردم وارد میدان شدند و در ساخت درمانگاه، همراهسرا، پانسیون پزشکان، خوابگاه دانشجویان و دیگر زیرساختهای سلامت مشارکت میکنند.
کاهش بار بیماری با تقویت سمنها
فرهانچی بیان کرد: دانشگاههای علوم پزشکی به عنوان یک نهاد دولتی باید مسیر فعالیت خیران و سازمانهای مردمنهاد را تسهیل کنند.
وی با اشاره به ظرفیت انجمنهای تخصصی در کاهش بار بیماریها گفت: اگر انجمن دیابت ایران بتواند حتی یک درصد بار بیماری دیابت را کاهش دهد، میلیاردها تومان در هزینههای نظام سلامت صرفهجویی میشود.
وی با اشاره به افزایش شیوع سرطان در ایران، افزود: ۱۹۰ هزار مورد جدید سرطان در ایران سال ۱۴۰۴ ثبت شد که اگر موارد سرطان ۱۰ درصد کاهش یابد، یعنی ۱۹ هزار نفر کمتر به این بیماری مبتلا شوند.
یک پزشک خانواده، به ازای هر سههزار ایرانی
مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت با اشاره به اجرای طرح پزشکی خانواده گفت: شاهرود از شهرهایی است که در مرحله نخست طرح پزشکی خانواده به عنوان پایلوت کشوری انتخاب شد و در این برنامه «یک پزشک خانواده، به ازای هر سه هزار ایرانی» پیشبینی میشود.
فرهانچی افزود: اینکه پزشک خانواده چگونه انتخاب شود، محلی باشد، فرد مورد اعتماد خانواده باشد یا دولت در انتخاب آن نقش داشته باشد، تابع ضوابطی است، اما در نهایت، فرد و خانواده تحت پوشش یک پزشک خانواده قرار میگیرند.
تلاشی برای شناخت جامع از وضعیت سلامت خانواده
فرهانچی اظهار کرد: پزشک خانواده به مرور زمان نسبت به وضعیت سلامت افراد خانواده شناخت پیدا میکند و مسایل خانوادگی، بیماریها، سابقه ژنتیکی و وضعیت سلامت والدین و دیگر اعضای خانواده را میشناسد و این روند کمک میکند مردم از یک مسیر مشخص برای دریافت خدمات سلامت استفاده کنند.
فرهانچی با اشاره به الگوی مراجعه مستقیم مردم به پزشکان متخصص گفت: مسیر پزشک خانواده و نظام ارجاع رایگان است؛ یعنی فرد اگر به پزشک خانواده مراجعه کند، هزینهای پرداخت نمیکند و در صورت ارجاع به پزشک متخصص نیز خدمات در مسیر ارجاع رایگان خواهد بود.
انتخاب ۶۵ شهرستان برای اجرای آزمایشی پزشک خانواده
مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت افزود: اجرای چنین طرحی بار مالی سنگینی برای دولت دارد و به همین دلیل این برنامه به صورت مرحلهای در حال اجراست.
وی گفت: تاکنون ۶۵ شهرستان در کشور برای اجرای آزمایشی این طرح انتخاب شدهاند و شاهرود نیز با همت مسوولان دانشگاه علوم پزشکی به عنوان پایلوت کشوری انتخاب شده و اجرای طرح پزشکی خانواده در آن به تدریج در حال انجام است.
حرکت از پزشک خانواده به سمت پزشکی اجتماعی
فرهانچی با اشاره به تجربه انگلستان در زمینه پزشک خانواده گفت: در انگلستان طرح پزشک خانواده حدود ۷۰ سال پیش آغاز شد و به تدریج توسعه پیدا کرد. حدود ۱۰ سال است که در کنار پزشک خانواده، مددکار اجتماعی نیز در این نظام حضور دارد.
وی افزود: در ایران نیز در کنار پزشک خانواده، حضور پرستار و ماما پیشبینی شد؛ ماما مسایل زنان و زایمان و معاینات مرتبط را پیگیری میکند و پرستار نیز وظایفی مانند تزریقات و پانسمان را انجام میدهد.
مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت گفت: در واقع یک تیم سهنفره شامل پزشک، پرستار و ماما برای ارایه خدمات سلامت خانواده شکل میگیرد، در حالی که در انگلستان حدود ۱۰ سال است یک عضو چهارم با عنوان مددکار اجتماعی نیز به این تیم اضافه شده است.
وی درباره نقش مددکار اجتماعی اظهار کرد: پس از معاینه خانواده توسط پزشک، پرستار یا ماما، اگر به عنوان مثال پدر خانواده سیگار مصرف کند، مددکار اجتماعی میتواند برای کمک به خانواده جهت عبور از این مشکل وارد عمل شود.
فرهانچی ادامه داد: اگر در خانواده کودکی مبتلا به صرع باشد و دچار تشنج شود، در کنار درمان دارویی، حمایت روانی از بیمار نیز اهمیت دارد. همچنین اگر خانوادهای فرزند معلول داشته باشد، مددکار اجتماعی میتواند او را برای دریافت خدمات کاردرمانی، شنواییسنجی، بیناییسنجی و دیگر خدمات مورد نیاز راهنمایی و همراهی کند تا این کودک زندگی بهتری داشته باشد.
استفاده از ظرفیت تشکلها در نظام ارجاع اجتماعی
فرهانچی گفت: پزشکی خانواده با تمرکز بر مسایل درمانی در ایران آغاز شد اما دو هفته پیش در وزارت بهداشت طرحی مطرح شد که بر اساس آن، در مناطقی که تشکلهای مردم نهاد توانمند و قدرتمند فعالیت میکنند، بخشی از مسایل اجتماعی و حمایتی در کنار درمان به این سازمانها ارجاع داده شود و نخستین انجمنی که در کشور این مسوولیت را پذیرفت، شبکه انجمنهای مرتبط با اعتیاد است.
مشارکت خیران و سمنها، پشتوانه نظام سلامت
رییس دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شاهرود با اشاره به نقش موثر خیران سلامت و سازمانهای مردمنهاد (سمنها) در ارتقای خدمات بهداشتی و درمانی گفت: مشارکت مردم، خیرین و سمنها از ارکان اساسی تقویت نظام سلامت است و استمرار این همراهی میتواند زمینهساز ارایه خدمات بهتر به مردم شود.
محمدحسن امامیان با اشاره به فعالیتهای خیرخواهانه خیران سلامت در سالهای گذشته افزود: مشارکت مردم از اصول اساسی در ارایه خدمات سلامت است و هر جا مشارکت مردم و همکاری بینبخشی شکل گرفته، نتایج مطلوبی حاصل شده و حضور خیران و سمنها نیز موجب افزایش همراهی مردم و ارتقای رضایتمندی از خدمات سلامت شده است.
هدفگذاری برای افزایش مشارکت مردمی
رییس دانشگاه علوم پزشکی شاهرود با اشاره به ظرفیت گسترده جامعه تحت پوشش این دانشگاه گفت: اجرای موفق برنامه پزشکی خانواده تا حد زیادی به مشارکت مردم وابسته است و افزایش این مشارکت میتواند به تقویت برنامههای سلامتمحور و ارایه خدمات موثرتر منجر شود.
به گزارش ایرنا، استان سمنان به دلیل وسعت و پراکندگی ۲ دانشگاه علوم پزشکی دارد.
