خرید لوازم خانگی از سبد خانوار حذف شد؛ یک یخچال برابر با بیش از یک سال حقوق کارگر!

رکنا/بررسی قیمت لوازم خانگی نشان می دهد خرید یک وسیله جدید برای بسیاری از خانوارها دیگر یک تصمیم عادی و روزمره نیست؛ یخچال های 210 تا 220 میلیون تومانی، ماشین های لباسشویی 80 تا 100 میلیون تومانی و حتی لوازم کوچک آشپزخانه با قیمت های چند میلیونی، در شرایطی عرضه می شوند که حداقل دستمزد ماهانه یک کارگر حدود 16 میلیون تومان است. در چنین شرایطی، تعمیر وسایل قدیمی، خرید کالای دست دوم و به تعویق انداختن نوسازی خانه به بخشی از الگوی جدید مصرف مردم تبدیل شده است.

بازار لوازم خانگی در حالی با قیمت های سنگین وارد نیمه دوم سال شده که فاصله میان بهای کالاهای ضروری و درآمد خانوارها هر روز بیشتر می شود.
بررسی قیمت های بازار نشان می دهد خرید یک یخچال ساید بای ساید در برخی مدل ها به بیش از 400 میلیون تومان رسیده و برای تهیه یک ماشین لباسشویی نیز باید ده ها میلیون تومان پرداخت کرد؛ ارقامی که برای بسیاری از خانوارها نه یک خرید روزمره، بلکه یک تصمیم مالی بلندمدت است.
اگر تا چند سال قبل خرید یخچال، ماشین لباسشویی یا جاروبرقی بخشی از هزینه های قابل پیش بینی خانوار بود، حالا قیمت این کالاها به جایی رسیده که بسیاری از مصرف کنندگان پیش از خرید، ناچارند میان تعمیر وسیله قدیمی، خرید کالای ارزان تر، دست دوم یا پرداخت اقساطی یکی را انتخاب کنند.
تصویر امروز بازار، بیش از آنکه صرفا روایت گران شدن چند کالای خانگی باشد، نشان دهنده تغییر رفتار مصرف کننده است؛ تغییری که در آن «نیاز به خرید» همچنان وجود دارد، اما «توان خرید» از آن عقب مانده است.

یک یخچال؛ چندین ماه درآمد یک کارگر
بررسی قیمت های ثبت شده در بازار نشان می دهد یک دستگاه یخچال ساید سامسونگ RS80 حدود 389 میلیون تومان قیمت دارد. قیمت یخچال فریزر دوقلو ال جی B414-F411 نیز به حدود 410 میلیون تومان رسیده و برای یخچال ساید ال جی X39 باید حدود 464 میلیون تومان پرداخت کرد.

حتی در بخش مدل های ارزان تر نیز قیمت ها پایین نیست. یخچال ساید اسنوا S8-3320 حدود 230 میلیون تومان، یخچال ساید دوو D4S-0036 حدود 270 میلیون تومان و یخچال فریزر دوو Ultimo D4BF-0028 حدود 145 میلیون تومان قیمت گذاری شده اند.

معنای این ارقام زمانی روشن تر می شود که آنها را در کنار درآمد خانوار قرار دهیم. برای مثال، با فرض حداقل دستمزد ماهانه 16 میلیون تومان، خرید یک یخچال 230 میلیون تومانی معادل بیش از 14 ماه حقوق کامل است. یخچال 389 میلیون تومانی نیز به بیش از 24 ماه حداقل دستمزد نیاز دارد و قیمت یک یخچال 464 میلیون تومانی به حدود 29 ماه حقوق می رسد.

این محاسبه البته یک فرض کاملا نظری است؛ چرا که هیچ خانواری نمی تواند تمام درآمد ماهانه خود را صرف خرید لوازم خانگی کند. بنابراین، در زندگی واقعی فاصله زمانی لازم برای تامین هزینه چنین کالایی بسیار بیشتر خواهد بود.

خرید ماشین لباسشویی؛ کالایی ضروری با پس انداز چند ماهه
فشار قیمت فقط در بازار یخچال و فریزر دیده نمی شود. ماشین های لباسشویی نیز برای بخش قابل توجهی از خانوارها به کالاهایی گران قیمت تبدیل شده اند.
در فهرست قیمت های بازار، ماشین لباسشویی ال جی F4R5VYL0W با ظرفیت 9 کیلوگرم حدود 110 میلیون تومان قیمت دارد. ماشین لباسشویی دوو LM-990 حدود 90 میلیون تومان و مدل 9 کیلویی پاکشوما L9X حدود 60.9 میلیون تومان عرضه می شود.

در گروه مدل های ارزان تر نیز قیمت ها همچنان قابل توجه است؛ ماشین لباسشویی ایکس ویژن TE62 با ظرفیت 6 کیلوگرم حدود 54.3466 میلیون تومان قیمت دارد.
با همین معیار 16 میلیون تومان حداقل دستمزد، خرید یک ماشین لباسشویی 110 میلیون تومانی به نزدیک 7 ماه حقوق کامل نیاز دارد. حتی مدل 60.9 میلیون تومانی نیز تقریبا معادل 4 ماه دستمزد است.

این نسبت نشان می دهد که مسئله بازار تنها قیمت مدل های لوکس و خارجی نیست؛ حتی بخشی از کالاهای تولید داخل و اقتصادی نیز نسبت به درآمد خانوار، هزینه بالایی پیدا کرده اند.

ماشین ظرفشویی، کولر و پکیج هم از دسترس دور شده اند
فشار قیمت در بازار به کالاهای بزرگ آشپزخانه و سرمایشی نیز محدود نیست.
ماشین ظرفشویی ال جی DFB435 حدود 132 میلیون تومان قیمت دارد و مدل پاکشوما L51W حدود 90.5 میلیون تومان عرضه می شود. در بازار لوازم سرمایشی نیز قیمت کولر گازی هایسنس 30000 حدود 103.5 میلیون تومان و کولر گازی جنرال گلد 24000 حدود 79 میلیون تومان است.

پکیج دیواری ایران رادیاتور L24FF نیز حدود 42.5 میلیون تومان قیمت دارد؛ رقمی که برای یک خانوار با درآمد محدود، حتی در صورت نیاز فوری به تعویض وسیله گرمایشی، می تواند فشار مالی قابل توجهی ایجاد کند.
به این ترتیب، هزینه جایگزینی لوازم ضروری خانه به تدریج از یک هزینه مصرفی به یک هزینه سرمایه ای تبدیل شده است؛ یعنی خانوار برای خرید کالایی که پیش تر بخشی عادی از زندگی روزمره محسوب می شد، باید از مدت ها قبل منابع مالی کنار بگذارد.

حتی خرید لوازم کوچک هم سخت شده است
افزایش قیمت تنها به کالاهای بزرگ محدود نمانده است.
یک سرخ کن فیلیپس HD9270 حدود 15.25 میلیون تومان و مدل NA230 حدود 16.1 میلیون تومان قیمت دارد. قیمت سرخ کن دوقلو فیلیپس NA350 نیز به حدود 26 میلیون تومان می رسد.
جاروبرقی بوش BGL8PRO5IR حدود 24.2697 میلیون تومان و جاروبرقی پارس خزر توربو 2500WB حدود 13.5 میلیون تومان قیمت گذاری شده است.

در بخش لوازم آشپزخانه نیز اسپرسوساز نوا NCM-147EXPS حدود 10 میلیون تومان و مدل دلونگی EC685 حدود 24.5 میلیون تومان قیمت دارد. مایکروویو ال جی MH8265 نیز حدود 22.822 میلیون تومان قیمت دارد.

این ارقام شاید در مقایسه با قیمت 400 میلیون تومانی یک یخچال بزرگ به چشم نیاید، اما وقتی کنار هزینه مسکن، خوراک، حمل و نقل، درمان و سایر مخارج ماهانه قرار می گیرد، نشان می دهد حتی خرید یک وسیله نسبتا کوچک نیز می تواند از بودجه ماهانه خانوار خارج شود.

تورم لوازم خانگی از تورم عمومی جلو زده است
فشار بازار لوازم خانگی تنها از مقایسه قیمت کالاها با دستمزد مشخص نمی شود. آمار شاخص قیمت مصرف کننده نیز نشان می دهد این گروه در ماه های اخیر با سرعت بیشتری نسبت به میانگین اقتصاد گران شده است.

بر اساس آخرین آمار منتشر شده برای مرداد 1405، تورم ماهانه گروه «مبلمان و لوازم خانگی و نگهداری معمول آنها» 4.7 درصد بوده است. تورم نقطه به نقطه این گروه به 117.8 درصد و تورم سالانه آن به 79.3 درصد رسیده است.
در همین دوره، تورم ماهانه کل کشور 3.4 درصد، تورم نقطه به نقطه 89 درصد و تورم سالانه 69.9 درصد ثبت شده است.

بنابراین تورم لوازم خانگی در هر سه شاخص بالاتر از تورم عمومی قرار دارد؛ موضوعی که نشان می دهد فشار قیمتی در این بازار فقط انعکاس افزایش عمومی قیمت ها نیست و خانوار برای خرید کالاهای خانگی با سرعت رشد قیمت بیشتری مواجه شده است.
تورم نقطه به نقطه 117.8 درصدی نیز به این معناست که سطح قیمت این گروه در مقایسه با مرداد سال گذشته، به طور متوسط بیش از دو برابر شده است.

وقتی خرید عقب می افتد، تعمیر رونق می گیرد
اما واکنش مردم به این وضعیت فقط در کاهش خرید دیده نمی شود. وقتی جایگزینی یک وسیله ده ها یا صدها میلیون تومان هزینه دارد، طبیعی است که خانوار ابتدا تلاش کند عمر کالای موجود را افزایش دهد.
تعمیر یخچال، لباسشویی، جاروبرقی و سایر وسایل در چنین شرایطی دیگر صرفا یک انتخاب اقتصادی نیست؛ بلکه برای بخشی از خانوارها به راهی برای به تعویق انداختن هزینه سنگین خرید تبدیل می شود.

اگر تعمیر جواب ندهد، گزینه بعدی برای بسیاری از مصرف کنندگان خرید مدل ارزان تر، کالای دست دوم یا استفاده از شرایط فروش اقساطی است.
این تغییر رفتار در نهایت یک پیام مهم برای بازار دارد: تقاضای مصرف کننده از بین نرفته، اما تقاضای موثر کاهش یافته است.

یعنی خانوار همچنان به یخچال، ماشین لباسشویی یا کولر نیاز دارد، اما توان تبدیل این نیاز به خرید واقعی را ندارد.

بازار دست دوم؛ برنده ناخواسته گرانی
افزایش فاصله میان قیمت کالای نو و درآمد خانوار، بازار دست دوم را به یکی از مسیرهای جایگزین تبدیل کرده است.

در چنین شرایطی، مصرف کننده به جای آنکه یک وسیله جدید خریداری کند، ممکن است تعمیر وسیله قبلی را انتخاب کند یا به سراغ کالایی برود که عمر آن گذشته اما قیمت پایین تری دارد.

این اتفاق برای تولیدکننده نیز پیام مثبتی ندارد؛ زیرا هرچه چرخه تعویض کالا طولانی تر شود، فاصله زمانی میان خریدهای جدید افزایش پیدا می کند و بازار با کاهش تقاضای واقعی مواجه می شود.

در واقع، افزایش فروش دست دوم را نباید صرفا به عنوان رونق یک بازار جانبی دید؛ این پدیده می تواند نشانه ای از کوچک شدن قدرت خرید در بازار کالای نو باشد.

مشکل فقط قیمت فروش نیست
در طرف دیگر بازار، تولیدکنندگان نیز با افزایش هزینه های تولید مواجه هستند. افزایش قیمت مواد اولیه، نرخ ارز، هزینه حمل و نقل، انرژی، دستمزد، قطعات وارداتی و هزینه های مالی، فشار بر قیمت تمام شده را افزایش داده است.

بر اساس اظهارات فعالان صنعت لوازم خانگی، در یک سال اخیر قیمت برخی مواد اولیه رشد شدیدی داشته است؛ از جمله پلی پروپیلن، ABS و انواع ورق های مورد استفاده در تولید.

همچنین افزایش هزینه حمل و نقل و نوسانات نرخ ارز، تامین مواد اولیه و قطعات را برای تولیدکنندگان دشوارتر کرده است.

بنابراین نمی توان تمام افزایش قیمت بازار را صرفا به حاشیه سود فروشنده یا تولیدکننده نسبت داد. از سوی دیگر، افزایش هزینه تولید نیز به این معنا نیست که مصرف کننده توان پرداخت قیمت های جدید را دارد.

مسئله اصلی دقیقا در همین نقطه شکل می گیرد: هزینه تولید بالا رفته و همزمان قدرت خرید مصرف کننده کاهش یافته است.

بازار لوازم خانگی در یک دوراهی
بازار امروز لوازم خانگی در موقعیتی قرار گرفته که افزایش قیمت لزوما به معنای افزایش فروش نیست. ممکن است قیمت یک یخچال یا ماشین لباسشویی چندین برابر شود، اما تعداد خانوارهایی که توان خرید آن را دارند افزایش پیدا نکند.

نتیجه چنین وضعیتی می تواند کاهش گردش کالا، افزایش موجودی فروشندگان، رشد فروش اقساطی، رونق بازار دست دوم و افزایش تقاضا برای تعمیرات باشد.

فروشنده نیز در این شرایط با مشکل دیگری مواجه است؛ کالایی که صدها میلیون تومان قیمت دارد، سرمایه بیشتری برای تامین موجودی می خواهد و خواب سرمایه آن می تواند برای واحد صنفی هزینه زا باشد.
از سوی دیگر، مصرف کننده نیز حاضر نیست هر قیمتی را بپردازد و به همین دلیل بازار به سمت کالاهای اقتصادی تر، خرید اقساطی و کالاهای کارکرده حرکت می کند.

لوازم خانگی دیگر یک خرید معمولی نیست
اعداد بازار یک واقعیت ساده را نشان می دهند: لوازم خانگی برای بخش بزرگی از خانوارها از یک کالای مصرفی به یک هزینه سنگین و بلندمدت تبدیل شده است.

وقتی قیمت برخی یخچال ها به 400 میلیون تومان نزدیک یا از آن عبور می کند و یک ماشین لباسشویی معمولی ده ها میلیون تومان قیمت دارد، فاصله میان «نیاز خانوار» و «قدرت خرید» بیش از هر زمان دیگری خود را نشان می دهد.

تورم بالاتر از میانگین کشور در گروه لوازم خانگی نیز این فشار را تشدید کرده است. نتیجه، بازاری است که در آن مصرف کننده لزوما از خرید منصرف نشده، بلکه خرید را عقب انداخته، وسیله قدیمی را تعمیر کرده، مدل ارزان تر انتخاب کرده یا به بازار دست دوم رفته است.

به این ترتیب، بحران بازار لوازم خانگی فقط بحران گرانی نیست؛ بحران اصلی، کوچک شدن قدرت خرید و طولانی شدن فاصله میان زمان نیاز خانوار و زمان توانایی خرید است.

اگر این شکاف ترمیم نشود، حتی افزایش تولید و عرضه نیز به تنهایی نمی تواند رونق را به بازار بازگرداند؛ چرا که در نهایت، بازار زمانی رونق می گیرد که خانوار علاوه بر نیاز، توان خرید نیز داشته باشد.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله