فارس/ معاون وزیر امور خارجه امروز گفت: محکومیت حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان، مخالفت با تحریمهای یکجانبه، حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و تأکید بر حاکمیت ملی کشورها و حمایت از فلسطین، از مهمترین محورهای بیانیه پایانی اجلاس سران بریکس است که با مواضع ایران همراستایی دارد.
گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس، کاظم غریبآبادی معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه امروز (شنبه) ۲۱ شهریورماه با تشریح مهمترین محورهای بیانیه سران بریکس در دهلینو، گفت: محکومیت حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان، مخالفت با تحریمهای یکجانبه، حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و تأکید بر حاکمیت ملی کشورها و حمایت از فلسطین، از مهمترین محورهای بیانیه پایانی هجدهمین اجلاس سران بریکس است که با مواضع جمهوری اسلامی ایران همراستایی دارد.
غریبآبادی با اشاره به بند ۲۹ بیانیه دهلینو اظهار کرد: «سران بریکس «نگرانی جدی» خود را از حملات عمدی به زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) اعلام کرده و آن را ناقض حقوق بینالملل و قطعنامههای آژانس دانستهاند.»
وی ادامه داد: «درج این بند در بیانیه رسمی سران بریکس، اجماع جهانی رو به گسترش درباره غیرقانونی بودن حمله به تأسیسات هستهای تحت پادمان را نشان میدهد. ایران همواره بر این اصل حقوقی پافشاری کرده و اکنون این موضع در سطح یک نهاد بینالمللی معتبر بازتاب یافته است.» وی درباره بند ۲۸ بیانیه دهلینو گفت: «در این بند، نگرانی عمیق از تشدید تنش در غرب آسیا و فراخوان به «حداکثر خویشتنداری» و پرهیز از هرگونه اقدام تشدیدکننده مورد تأکید قرار گرفته است. همچنین بر لزوم حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی دولتها بر پایه منشور ملل متحد تأکید شده است.»
معاون وزیر خارجه خاطرنشان کرد: «این بند نشان میدهد جامعه جهانی، از جمله بزرگترین اقتصادهای نوظهور، مسئولیت تنشزایی را متوجه اقدامات تجاوزکارانه علیه دولتهای مستقل میداند و بر احترام به حاکمیت ملی تأکید دارد.»معاون امور حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه با اشاره به بندهای ۲۲ و ۲۷ بیانیه دهلینو، از محکومیت صریح اعمال «اقدامات قهرآمیز یکجانبه»، از جمله تحریمهای اقتصادی و تحریمهای ثانویه، بهعنوان اقداماتی مغایر با حقوق بینالملل خبر داد.
وی در این خصوص گفت: «در این بندها همچنین بر آثار مخرب این اقدامات بر حقوق بشر عمومی مردم کشورهای هدف، شامل حق توسعه، سلامت و امنیت غذایی، و تأثیر نامتناسب آن بر اقشار آسیبپذیر تأکید و درخواست رفع این اقدامات غیرقانونی مطرح شده است.» غریب آبادی ادامه داد: «این موضع صریح بریکس، که پنج قدرت بزرگ اقتصاد نوظهور جهان را شامل میشود، عملاً مشروعیتزدایی از تحریمهای یکجانبه آمریکا و متحدانش علیه ایران و سایر کشورهاست.» غریبآبادی با اشاره به بند ۲۰ بیانیه دهلینو گفت: «سران بریکس بهصراحت از «درخواست الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی» حمایت قاطع کردهاند. این حمایت در چارچوب کلیتر اصلاح و تقویت نظام تجارت چندجانبه و افزایش سهم جنوب جهانی در آن مطرح شده است.»
وی درباره بندهای ۹۰، ۹۳، ۹۴ و ۹۷ بیانیه دهلینو اظهار داشت: «ادامه فعالیت «گروه کاری پرداختهای بریکس» (BPTF) برای تسهیل تسویهحسابهای بینمرزی سریع، کمهزینه، شفاف و امن میان اعضا مورد تأکید قرار گرفته است. همچنین پیشبرد گفتوگوهای فنی درباره «پلتفرم سرمایهگذاری جدید» (NIP) و زیرساختهای مستقل تسویه و سپردهگذاری اوراق بهادار، تقویت «سازوکار ذخیره احتیاطی متقابل» بریکس (CRA) بهعنوان شبکه ایمنی مالی جایگزین، همراه با استقبال از عضویت کشورهای جدید در آن، و گسترش دامنه فعالیت بانک توسعه جدید (NDB)، بهویژه در حوزه تأمین مالی با ارزهای محلی، از دیگر موارد مطرحشده است.» معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه درباره اهمیت این بند خاطرنشان کرد: «روند تدریجی اما رو به گسترش زیرساختهای مالی مستقل بریکس، مسیر عملی برای کاهش وابستگی تجارت خارجی اعضای بریکس به دلار و نظام سوئیفت را هموارتر میکند.» کاظم غریبآبادی با اشاره به بندهای ۷، ۱۳، ۱۷ و ۱۸ بیانیه دهلینو گفت: «در این سند بر ضرورت اصلاح جامع سازمان ملل، از جمله شورای امنیت، برای افزایش نمایندگی کشورهای درحالتوسعه آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین تأکید شده است.
وی گفت: در بیانیه همچنین درخواست اصلاح صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی برای بازتاب دادن جایگاه واقعی اقتصادهای نوظهور در سهمیهها و حق رأی مطرح شده و هرگونه تلاش برای تضعیف یکجانبه نهادهای چندجانبه، از جمله از طریق خودداری عمدی از پرداخت حق عضویت، محکوم شده است.» این دیپلمات ارشد ایرلنی ادامه داد: «این بندها بار دیگر بر ضرورت گذار از نظم تکقطبی به نظمی عادلانهتر و چندقطبی تأکید میکنند، که همواره در سیاست خارجی ایران مورد تأکید بوده است.»
غریبآبادی درباره بندهای ۳۰ تا ۳۴ بیانیه دهلینو نیز اظهار داشت: «در این سند، نگرانی عمیق از تداوم خشونت در غزه علیرغم آتشبس و لزوم دسترسی کامل و بدون مانع بشردوستانه مورد تأکید قرار گرفته است. در این بیانیه همچنین مخالفت صریح با هرگونه سیاست آوارهسازی اجباری فلسطینیان از غزه و هرگونه تغییر جغرافیایی یا جمعیتی در این سرزمین، تأکید بر حق تعیین سرنوشت و بازگشت فلسطینیان و حمایت از عضویت کامل دولت فلسطین در سازمان ملل مطرح شده است.»
معاون وزیر خارجه خاطرنشان کرد: «محکومیت استفاده از گرسنگی بهعنوان ابزار جنگی، حملات به غیرنظامیان، بیمارستانها و سایر زیرساختهای غیرنظامی و اشاره به تدابیر موقت دیوان بینالمللی دادگستری در پرونده آفریقای جنوبی علیه رژیم اسرائیل نیز از دیگر محورهای این بخش است. همچنین هرگونه اقدام یکجانبه برای تغییر وضعیت حقوقی و تاریخی قدس اشغالی بهطور قاطع رد شده است.» وی تاکید کرد که «این بندها نشان میدهد اکثریت قاطع اقتصادهای نوظهور جهان در محکومیت جنایات رژیم اسرائیل علیه مردم فلسطین و حمایت از حقوق مشروع آنان همصدا هستند.»
وی با اشاره به بندهای ۳۵ و ۳۶ بیانیه دهلینو گفت: «در این سند، نقض مکرر آتشبس لبنان و تجاوز مستمر به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور محکوم شده است. درخواست صریح از رژیم اسرائیل برای خروج نیروهای اشغالگر از تمامی خاک لبنان، تأکید بر مصونیت نیروهای حافظ صلح یونیفل (UNIFIL) و محکومیت حملات به آنان نیز از دیگر موارد مطرحشده در این بخش است.» غریب آبادی یادآوری کرد که «این محکومیت صریح، بار دیگر الگوی رفتاری رژیم اسرائیل در نقض آتشبسها و حاکمیت کشورهای منطقه را در سطح بینالمللی برجسته میکند.» غریبآبادی درباره بندهای ۲۳، ۲۴ و ۳۸ بیانیه دهلینو اظهار کرد: «در این سند بر احترام به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی کشورها و لزوم فرآیندهای سیاسی «به رهبری و مالکیت خودِ» ملتها، بدون دخالت خارجی، تأکید مکرر شده است. همچنین بر ضرورت خروج نیروهای اشغالگر از سرزمینهای کشورهای ثالث و حلوفصل اختلافات صرفاً از طریق گفتوگو و دیپلماسی تأکید شده و درباره افزایش نگرانکننده هزینههای نظامی جهانی به قیمت کاهش منابع توسعه در کشورهای درحالتوسعه هشدار داده شده است.»
وی در این خصوص یادآوری کرد که «این اصول، ستون فقرات موضع ایران درباره احترام متقابل به حاکمیت ملی و مخالفت با دخالتهای خارجی و تجاوز نظامی را در سند رسمی یک نهاد بینالمللی بازتاب میدهد.» معاون وزیر امور خارجه با اشاره به بند ۲۵ بیانیه دهلینو گفت: «در این بند بر اهمیت تسریع اجرای قطعنامههای مربوط به ایجاد منطقه عاری از سلاحهای هستهای و سایر سلاحهای کشتارجمعی در خاورمیانه تأکید شده است.» غریب آبادی با اشاره به اینکه محتوای این بند ضرورت اجرای واقعی و بدون تبعیض ابتکار ایجاد منطقه عاری از سلاحهای هستهای را یادآوری میکند، گفت: «برنامه هستهای رژیم اسرائیل که تنها دارنده اعلامنشده سلاح هستهای در منطقه است، باید در کانون توجه این روند قرار گیرد.»
غریبآبادی درباره بند ۴۰ بیانیه دهلینو اظهار کرد: «در این بند، هرگونه اقدام تروریستی، فارغ از انگیزه، زمان، مکان و عامل آن، بهطور قاطع محکوم شده است. همچنین تأکید شده است که تروریسم نباید به هیچ دین، ملیت، تمدن یا قومیتی نسبت داده شود و بر «رد معیارهای دوگانه» در مبارزه با تروریسم تأکید شده است.» معاون وزیر خارجه تاکید کرد که «این بند پشتوانهای است برای موضع دیرینه ایران مبنی بر لزوم برخورد یکسان جامعه جهانی با تروریسم، بدون گزینشعمل کردن بر اساس ملاحظات سیاسی.» وی با اشاره به بندهای ۲، ۷ و ۱۰ بیانیه دهلینو گفت: «در این سند بر تقویت چندجانبهگرایی و چندقطبیشدن نظم بینالمللی بهجای سلطه یکجانبهگرایانه تأکید شده است. همچنین نقش جنوب جهانی بهعنوان محرک تحول مثبت در برابر چالشهای ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناورانه برجسته شده است.»
غریب آبادی در این باره گفت: «این نگاه کلان، همسو با راهبرد سیاست خارجی ایران در تقویت همکاری با شرق و جنوب جهانی و کاهش وابستگی به نظم غربی است.» معاون وزیر امور خارجه درباره بندهای ۶۴ تا ۶۷ بیانیه دهلینو اظهار کرد: «در این بخش بر امنیت انرژی، تنوعبخشی به منابع تأمین و حفاظت از زیرساختهای حیاتی انرژی تأکید شده است. بهرسمیتشناختن نقش مستمر سوختهای فسیلی در سبد انرژی جهانی، بهویژه برای اقتصادهای نوظهور و درحالتوسعه، و تأکید بر لزوم حفظ کامل حاکمیت کشورهای دارای منابع معدنی بر ذخایر خود و حق آنها برای اتخاذ سیاستهای حاکمیتی لازم نیز از دیگر محورهای این بخش است.» غریبآبادی در پایان گفت: «بیانیه دهلینو، بهعنوان سند رسمی هجدهمین نشست سران بریکس، در چندین محور کلیدی، از محکومیت حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز و مخالفت با تحریمهای یکجانبه، تا حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و حمایت از فلسطین، همراستا با مواضع جمهوری اسلامی ایران است.»
وی افزود: «این همراستایی نشان میدهد سیاست خارجی مبتنی بر تقویت همکاری با شرق و جنوب جهانی، در حال تبدیلشدن مواضع ایران به بخشی از اجماع فزاینده کشورهای نوظهور و درحالتوسعه جهان است. ایران ضمن استقبال از این مواضع، بر لزوم تبدیل تعهدات کلی بیانیه، بهویژه در حوزه ارزهای ملی و سازوکارهای پرداخت مستقل، به گامهای اجرایی مشخص و زمانبندیشده تأکید میکند.»
