ایسنا/ در تحقیق جدیدی که توسط محققان ایرانی انجام شده است، چگونگی تأثیرگذاری نوع روابط خانوادگی، پیوندهای عاطفی شکل‌گرفته در فرد و همچنین حس انزوا و گوشه‌گیری بر بروز نگرانی شدید از نبود موبایل بررسی شده است.
امروزه استفاده از تلفن‌های همراه هوشمند در سراسر جهان رشدی بسیار شتابان و چشمگیر داشته است، به گونه‌ای که آمارها نشان می‌دهند میلیاردها کاربر در سراسر کره زمین از این ابزار دیجیتال بهره می‌برند و بخش بسیار بزرگی از جامعه جهانی روزمره خود را با آن سپری می‌کنند. این حضور فراگیر، گوشی هوشمند را به ابزاری دو لبه بدل کرده است؛ زیرا از یک سو بستر مناسبی برای تبادل اخبار، ارتقای سطح آگاهی، تخلیه هیجان‌های روانی و برقراری ارتباطات اجتماعی گسترده فراهم می‌سازد، اما از سوی دیگر می‌تواند زمینه‌ساز وابستگی‌های شدید جسمانی و شناختی، تغییرات منفی در رفتار و حتی اعتیاد دیجیتال شود. دانش‌آموزان و نوجوانان به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در مواجهه با خطرات استفاده افراطی از این فناوری شناخته می‌شوند و مطالعات متعدد از بروز مشکلاتی مانند افت تحصیلی، افزایش استرس و اهمال‌کاری در میان آنان حکایت دارد.
یکی از عوارض روانی جدی و نوظهور که سلامت روان قشر نوجوان را تهدید می‌کند، پدیده‌ای به نام «بی‌موبایل‌هراسی» است؛ نوعی ترس موقعیتی و اضطراب شدید که هنگام دور ماندن از گوشی، تمام شدن شارژ، عدم دسترسی به اینترنت یا از دست رفتن تماس‌ها ایجاد می‌شود. این هراس با ایجاد اختلال در تنظیم هیجانات، فرد را به شدت نگران و آشفته می‌سازد و رفتارهایی مشابه برخی فوبیاهای کلاسیک پدید می‌آورد. در این میان، دانشمندان تأکید دارند که کیفیت ارتباطات اولیه در خانواده، میزان احترام متقابل، گفتگو و صمیمیت میان والدین و فرزندان و همچنین پایه‌های دلبستگی روانی از مهم‌ترین عناصر شکل‌دهنده سلامت روان کودک و نوجوان هستند. بنابراین درک پیوند میان کیفیت مناسبات خانوادگی و پدیده بی‌موبایل‌هراسی ضرورتی انکارناپذیر در حوزه بهداشت روانی عمومی به شمار می‌رود.
در همین زمینه، سیده سمانه موسوی نصر، محقق روانشناسی عمومی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان، به همراه یکی از همکاران دانشگاهی خود، پژوهشی را به منظور مدل‌سازی و پیش‌بینی وضعیت ترس دو لبه بدل کرده است؛ زیرا از یک سو بستر مناسبی برای تبادل اخبار، ارتقای سطح آگاهی، تخلیه هیجان‌های روانی و برقراری ارتباطات اجتماعی گسترده فراهم می‌سازد، اما از سوی دیگر می‌تواند زمینه‌ساز وابستگی‌های شدید جسمانی و شناختی، تغییرات منفی در رفتار و حتی اعتیاد دیجیتال شود. دانش‌آموزان و نوجوانان به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در مواجهه با خطرات استفاده افراطی از این فناوری شناخته می‌شوند و مطالعات متعدد از بروز مشکلاتی مانند افت تحصیلی، افزایش استرس و اهمال‌کاری در میان آنان حکایت دارد.
بنا بر نتایج به دست‌آمده از این تحقیق، اجرای کارگاه‌های آموزشی ارتقای روابط خانواده، تقویت مهارت‌های والدگری و اصلاح سبک‌های پیوند عاطفی می‌توانند راهکارهایی بسیار کارآمد برای کاهش احساس انزوا و مهار بی‌موبایل‌هراسی در محیط‌های آموزشی و درمانی باشند.
این یافته‌ها که در «مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت» متعلق به دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کردستان انتشار یافته‌اند، با نتایج متعددی از مطالعات علمی پیشین هم‌راستا هستند، چرا که خانواده نخستین پایگاه رشد روانی و اجتماعی هر فرد است و میزان مراقبت و حمایت عاطفی والدین، حس تعلق و ارزشمندی را در فرزند پایه‌گذاری می‌کند.
بر اساس نظریه‌های روان‌شناختی، انسان‌ها به طور طبیعی برای برقراری پیوندهای ایمن تلاش می‌کنند و هرگاه این نیاز بنیادین در کانون خانواده یا از طریق ارتباطات اجتماعی مطلوب برآورده نشود، احساس تنهایی پدیدار می‌گردد. تنهایی با کاهش عزت‌نفس و تضعیف مهارت‌های اجتماعی، نوجوان را به سمت تکیه بیمارگونه بر فضای مجازی و تلفن همراه سوق می‌دهد تا جایی که نداشتن این دستگاه موجب بروز نشانه‌های بالینی همچون اضطراب شدید، وسواس و احساس درماندگی می‌شود. به همین سبب، شناخت این سازوکارهای درونی به مشاوران، مدیران مدارس و اولیا امکان می‌دهد تا با تمرکز بر ریشه‌های اصلی، از تبدیل وابستگی به یک معضل مخرب جلوگیری کنند.
