جام جم/ «سیه مار» باز هم جان گرفت. قربانی این بار دختر ۱۳ ساله اهل روستای کارچان شهرستان سرباز بود که در اثر نیش مرگبار این نوع مار جان خود را از دست داد. این حادثه در حالی تکرار شد که شنبه ۳۱ مردادماه امسال نیز کودک چهارسالهای به نام زلفا رئیسی پس از مارگزیدگی در روستای کهورانگوش شهرستان قصرقند جان خود را از دست داد.
برخی از روستاهای استان پهناور سیستان و بلوچستان همچنان با عقربها و مارهای زهرآگین دست و پنجه نرم میکنند. بعضی خوششانس هستند و با دسترسی به موقع به پزشک و مرکز درمانی از مرگ نجات پیدا میکنند اما بعضی دیگر به دلایل مختلفی مانند نبود جاده مناسب و عدم دسترسی به دارو و درمان چارهای جز پذیرش مرگی زودهنگام ندارند. تازهترین قربانی مارهای سمی، دختر ۱۳ سالهای به نام یسرا مزارزهی اهل روستای کارچان است که چند روز پیش قربانی نیش مار شد.
برادر این دختر نوجوان به جامجم میگوید: « حوالی ۳۰ دقیقه بامداد چند روز پیش خواهرم همراه خانواده در اتاق خوابیده بود که یکباره از خواب پرید. بقیه خانواده نیز با هراس بلند شدند. مار پشت گوش یسرا را نیش زده بود. آنها احتمالا در طول روز در را باز گذاشته بودند و برای همین مار وارد خانه شده و در جایی پنهان شده بود که شب هنگام بیرون آمد و خواهرم را نیش زد. در هر صورت، خانوادهام مار را در همان نزدیکی با چوب کشتند. از آنجا که روستایمان فقط یک خانه بهداشت روستایی دارد، خواهرم را به بهداری نسکند که با روستای ما حدود پنج کیلومتر فاصله دارد انتقال دادند. در نسکند پادزهر مار و نوعی داروی ضد حساسیت داخل سرم به خواهرم تزریق شد. خواهرم ابتدا حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه هوشیار بود اما به مرور وضعیت جسمیاش رو به وخامت گذاشت و دیگر تکان نخورد. نکسند پیشتر پزشک داشت اما مدتی است که ندارد. با وخامت اوضاع جسمی خواهرم او را به درمانگاهی در شهر سرباز بردیم. در سرباز از او آزمایشهای لازم را گرفتند و اقداماتی انجام شد اما پزشکان به ما اعلام کردند چون محل نیش بالای گردن و نزدیک مغز است، سم به سرعت در مغز او باعث لختگی خون شده است. اگر نیش مار کمر به پایین بود، شانس نجات داشت. اتفاقا ۲۰ روز پیش نیز مار کمر یکی از همسایههایمان را نیش زده بود. او ۲۰ روز در بخش آیسییو بستری بود و خوشبختانه زنده ماند اما خواهرم متأسفانه جانش را از دست داد. روستای ما خانه بهداشت روستایی دارد اما فاقد درمانگاه و تجهیزات پزشکی است.»
پدر یسرا نیز با صدای غمباری به ما میگوید: یسرا تنها دخترم بود اما مار جانش را گرفت. عبدالشکور مزارزهی، دهیار روستای کارچان نیز به جامجم میگوید: «ما مشکلات زیادی داریم و از آن سو، نیش عقرب و مار نیز جان ساکنان روستا را تهدید میکند. در چنین مناطقی مانند روستای ما که مار و عقرب وجود دارد، باید به پادزهر عقرب و مار دسترسی داشته باشیم تا اینطور خانوادهای عزادار فرزند خود نشود.»
ماری با زهری خطرناک
به گفته کارشناس محیطزیست سیستان و بلوچستان، «سیاهمار بلوچی» حداکثر ۱۳۰ سانتیمتر طول دارد و رنگ بدنش سیاه و سفید است. سیهمار از جمله مارهای فعال محسوب میشود که مردمک چشمش گرد است و گونهای رطوبتدوست محسوب میشود و در هر محلی که رطوبت باشد، بیشتر دیده میشود. سیهمار از نظر میزان سمی بودن در دسته مارهای کبری با خطرناکترین زهر قرار دارد. زیستگاههای اصلی اینگونه در ایران و پاکستان واقع است و پراکنش سیهمار در کشورمان در جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان از شمال شهرستان سرباز تا ایرانشهر و سراوان و همچنین در جنوب کرمان و بخشهای شرقی استان هرمزگان است. وی در ادامه توصیههای خود گفت: شهروندان در مناطقی که سیهمار مشاهده شده است یا احتمال حضور آن وجود دارد، از هرگونه استراحت و خوابیدن در فضای باز و روی سطح زمین خودداری کنند. همواره از ایمنی محل زندگی خود در خصوص عدم وجود سیهمار بهخصوص در هنگام خواب و استراحت اطمینان حاصل کنند و در صورت مارگزیدگی، بیمار را به سرعت به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل کنند.
رئیس مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی نیز در شهریور ماه سال ۱۴۰۴ اعلام کرد پادزهر هفتگانه اختصاصی برای مقابله با گزش سمیترین مار ایران یعنی «سیهمار» تولید شده است. علی اسحاقی افزود: پس از دریافت گزارشهای نگرانکننده از مرگ تعدادی از هموطنان بر اثر گزش سیهمار در استان سیستان و بلوچستان، این مؤسسه با اعزام تیم کارشناسان و انجام تحقیقات گسترده، موفق به تولید پادزهر اختصاصی هفتگانه (هپتاوالان) شده است. این پادزهر به ظرفیت پادزهرهای قبلی افزوده شده و توانسته جان افرادی را که مورد گزش سیهمار قرار گرفته بودند، نجات دهد.
