فارس/ بلومبرگ گزارش داده است که در پی یک خطای انسانی دو قطعه از جنگنده اف-۳۵ که حاوی فناوری حساس رادارگریزی بودند، به‌جای آمریکا سر از هنگ‌کنگ درآوردند و به چین رسیدند.
خبرگزاری بلومبرگ گزارش داد یک اشتباه در روند ارسال قطعات جنگنده پیشرفته اف-۳۵، باعث شد محموله‌ای که قرار بود از مسیر کره جنوبی و تایوان به آمریکا منتقل شود، به هنگ‌کنگ تغییر مسیر دهد و در نهایت به دست چین برسد.
به گفته یک منبع آگاه به این خبرگزاری یکی از کارکنان شرکت حمل‌ونقل آمریکایی «یوپی‌اس» (UPS) ایمیلی را که درباره ممنوعیت انتقال این محموله از مسیر هنگ‌کنگ هشدار داده بود، ندید.
این حادثه نگرانی‌هایی را در آمریکا درباره حفاظت از فناوری‌های نظامی پیشرفته این کشور برانگیخته است؛ به‌ویژه آنکه چین سال‌هاست برای دستیابی به فناوری‌های جنگنده اف-۳۵ تلاش می‌کند.
قطعاتی که به هنگ‌کنگ منتقل شدند، با پوششی از مواد جاذب امواج رادار پوشانده شده بودند؛ موادی که با کاهش بازتاب امواج راداری، به رادارگریزی اف-۳۵ کمک می‌کنند.
چه قطعاتی به دست چین رسید؟
بر اساس گزارش بلومبرگ، محموله موردنظر شامل دو قطعه از جنگنده اف-۳۵ بود: سایه‌بان کابین خلبان و درِ محفظه تسلیحات.
سایه‌بان، پوشش شفاف روی کابین خلبان است و درِ محفظه تسلیحات بخشی از بدنه جنگنده محسوب می‌شود که محفظه داخلی حمل سلاح را می‌پوشاند.
هر دو قطعه با موادی جاذب امواج راداری پوشانده شده بودند؛ موادی که در کاهش بازتاب امواج رادار و تقویت قابلیت رادارگریزی جنگنده نقش دارند.
این قطعات در اواخر ماه مه به آمریکا فرستاده شده بودند تا در صورت امکان تعمیر شوند یا در صورت غیرقابل استفاده بودن، از رده خارج و امحا شوند.
اف-۳۵ یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های جهان است و برنامه ساخت آن نیز گران‌ترین برنامه تسلیحاتی تاریخ آمریکا به شمار می‌رود.
این جنگنده به دلیل برخورداری از فناوری‌های پیشرفته رادارگریزی، حسگرها و سامانه‌های الکترونیکی، جایگاه مهمی در توان نظامی آمریکا دارد. واشنگتن همچنین این جنگنده را در اختیار متحدان خود قرار داده است.
اهمیت ماجرا فقط به ارزش فیزیکی دو قطعه محدود نمی‌شود؛ دسترسی به آنها می‌تواند فرصتی برای بررسی مواد و فناوری‌های به‌کاررفته در ساخت جنگنده فراهم کند.
زنجیره‌ای از اشتباهات چگونه مسیر محموله را تغییر داد؟
طبق اطلاعاتی که یک فرد آگاه از این حادثه در اختیار بلومبرگ گذاشته، قرار بود محموله از استرالیا به آمریکا و از مسیر کره جنوبی و تایوان منتقل شود. هر دو کشور از شرکای دفاعی واشنگتن هستند.
اما ارسال محموله از استرالیا با تأخیر مواجه شد. هنگام تلاش برای رساندن سریع‌تر آن به مقصد، مسیر حمل‌ونقل تغییر کرد و محموله به‌اشتباه از هنگ‌کنگ عبور داده شد؛ مسیری که بر اساس مقررات آمریکا برای این محموله مجاز نبود.
شرکت حمل‌ونقل بین‌المللی **دی‌اس‌وی (DSV)** که از طرف شرکت سازنده اف-۳۵، یعنی «لاکهید مارتین»، در زمینه انتقال این قطعات فعالیت می‌کرد، پیش‌تر ایمیلی درباره محدودیت‌های حمل این محموله فرستاده بود.
در این پیام تأکید شده بود که قطعات به دلیل حساسیت نظامی و مشمول بودن مقررات کنترل صادرات آمریکا، نباید از برخی کشورها عبور کنند.
با این حال، کارمند یوپی‌اس که در انتقال محموله نقش داشت، این هشدار را ندید.
فرد آگاه به ماجرا احتمال داده است که ایمیل دی‌اس‌وی از طریق سامانه فناوری اطلاعاتی متفاوتی ارسال شده باشد و به همین دلیل در سامانه مورد استفاده کارمند یوپی‌اس به‌درستی دیده نشده باشد.
بلومبرگ جزئیات بیشتری درباره چگونگی دسترسی چین به قطعات یا اینکه دقیقاً چه کسی در این روند مسئول بوده، منتشر نکرده است.
چرا انتقال قطعات به هنگ‌کنگ اهمیت دارد؟
مقررات موسوم به «آی‌تی‌ای‌آر» (ITAR) که مخفف »مقررات تجارت بین‌المللی تسلیحات آمریکا« است صادرات و انتقال بسیاری از تجهیزات و فناوری‌های نظامی این کشور را کنترل می‌کند.
هدف این مقررات، از جمله، جلوگیری از انتقال فناوری‌های حساس دفاعی آمریکا به کشورها یا طرف‌هایی است که ممکن است از آنها علیه منافع واشنگتن استفاده کنند.
به همین دلیل، مسیر حمل قطعات نظامی حساس صرفاً یک تصمیم عادی لجستیکی نیست؛ شرکت‌های درگیر باید اطمینان حاصل کنند که محموله در تمام مراحل مطابق مقررات تعیین‌شده جابه‌جا می‌شود.
هنگ‌کنگ منطقه‌ای ویژه در چین است و انتقال محموله از این مسیر، با توجه به حساسیت فناوری اف-۳۵ و محدودیت‌های صادراتی آمریکا، پرسش‌هایی جدی درباره نحوه اجرای کنترل‌های امنیتی ایجاد کرده است.
بلومبرگ گزارش داد که جزئیات تازه این حادثه در جلسه‌ای در ۲۹ سپتامبر با حضور مقام‌های پنتاگون و کارکنان دو کمیته مجلس نمایندگان آمریکا، یعنی کمیته‌های روابط خارجی و نیروهای مسلح، مطرح شده است.
این جلسه حدود یک ساعت طول کشیده و اطلاعات ارائه‌شده در آن، ابعاد تازه‌ای از اشتباهات احتمالی منجر به انتقال محموله را روشن کرده است.
نگرانی آمریکا از مهندسی معکوس قطعات
«دایانا مورر»، یکی از مسئولان دفتر حسابرسی دولت آمریکا، نهادی که بر عملکرد و هزینه‌های دستگاه‌های دولتی نظارت می‌کند، اهمیت این حادثه را مورد تأکید قرار داده است. او در این نهاد بر بررسی‌های مربوط به پشتیبانی از جنگنده اف-۳۵ نظارت دارد.
مورر گفت در اختیار داشتن سایبان اف-۳۵ توسط چین «اتفاق خوبی نیست» و از دست رفتن این قطعه را مسئله‌ای بسیار مهم توصیف کرد.
او افزود که به اعتقادش، چین پس از دستیابی به قطعات احتمالاً تلاش کرده است با مهندسی معکوس آنها، ساختار و فناوری به‌کاررفته را بررسی کند و راه‌هایی برای مقابله با قابلیت‌های فنی جنگنده بیابد.
جنجال در کنگره
این حادثه به کنگره آمریکا نیز کشیده شده است. «مارک وارنر»، سناتور دموکرات و عضو ارشد حزب اقلیت در کمیته اطلاعات سنا، خواستار ارائه توضیحات از سوی پنتاگون درباره این اتفاق شده است. «تام کاتن»، رئیس این کمیته، نیز خواستار بررسی زنجیره تأمین شده است.
«کوین کرامر»، سناتور جمهوری‌خواه ایالت داکوتای شمالی که ریاست هیئت فرعی تحقیق‌کننده در کمیته نیروهای مسلح سنا را بر عهده دارد، این پرسش را مطرح کرده است که آیا چین از ابتدا برای رهگیری محموله برنامه‌ریزی کرده بود یا خیر.
