جنگ فرهنگی؟ چرا در آمریکا به فوتبال، «ساکر» می گویند

اعتماد

بروزرسانی 1405/04/01 - 20:25

جنگ فرهنگی؟ چرا در آمریکا به فوتبال، «ساکر» می گویند

اعتماد//متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

کلمه «ساکر» (Soccer) همچنان در قلب یکی از پایدارترین، هر چند نسبتا کم‌اهمیت‌ترین و پیش‌پاافتاده‌ترین جبهه‌های جنگ فرهنگی قرار دارد.

اگر در سایت اتسی (Etsy) نگاهی بیندازید (که یقینا میدان جنگ بزرگی برای هر نوع جنگ فرهنگی ورزشی است) می‌توانید کالاهایی را برای هر دو طرف پیدا کنید: در یک سو، تیشرتی با شعار «این فوتبال است، نه ساکر» و در سوی دیگر، یک هودی که با غرور اعلام می‌کند «نامش ساکر است» به همراه پرچم پرستاره و ملی‌گرایانه امریکا.

این ماجرای عجیبی است. همان‌طور که استفان زیمانسکی و سیلکه-ماریا واینک در کتاب خود با عنوان «این فوتبال است، نه ساکر (و برعکس)» نوشته‌اند: «به‌طور کلی، روابط میان دو سوی اقیانوس اطلس در مورد کلماتی مثل ژاکت و پلیور، کامیون و لوری، صندوق عقب و صندوق خودرو یا شلوار و تروسرز مسالمت‌آمیز باقی مانده است. امریکایی‌ها از عجیب و غریب بودن زبان انگلیسی‌ها شگفت‌زده می‌شوند و انگلیسی‌ها از ناتوانی امریکایی‌ها در تسلط بر واژگان پایه لذت می‌برند. همه خوشحالند جز زمانی که نوبت به ساکر می‌رسد. چرا این کلمه چنین بغض و کینه‌ای ایجاد می‌کند؟»

این کلمه به عنوان یک اصطلاح امریکایی شناخته می‌شود، اما کلمه ساکر در مقطعی از قرن نوزدهم از انگلستان آمده است. در آن زمان، دو نوع فوتبال وجود داشت: فوتبال راگبی (Rugby football) و فوتبال انجمنی (Association football) و کلمه «ساکر» از مخفف کردن عبارت دوم پدید آمد تا آن را از اولی متمایز کند.

اما این مخفف از کجا نشأت گرفته؟ سخت است که بگوییم دقیقا این کلمه چگونه پدید آمده، اما رایج‌ترین داستان منشأ آن، مانند بسیاری از چیزها در انگلستان قرن نوزدهم، به مدارس خصوصی بازمی‌گردد.

داستان از این قرار است که یک دانشجو و فوتبالیست آماتور به نام چارلز رِفورد- براون (که بعدها به یکی از مقامات نسبتا ارشد اتحادیه فوتبال تبدیل شد) در حال خوردن صبحانه در کالج اوریل، بخشی از دانشگاه آکسفورد بود. انگلیسی‌ها عادت دارند که اساسا با اضافه کردن پسوند «er» به انتهای اسم‌ها، یا با مخفف کردن کلمه و سپس اضافه کردن «er» به آنها لقب بدهند؛ کلمه عامیانه برای اسکناس پنج پوندی («fiver») نمونه خوبی از این دست است.

بنابراین همان‌طور که جفری گرین، خبرنگار بزرگ و سابق فوتبال/ ساکر در روزنامه تایمز چاپ لندن، در کتاب خود «ساکر: بازی جهانی» نوشته است: «یکی از دوستانش به او نزدیک شد و گفت: رفورد، بیا بعد از صبحانه (brekker) یک بازی راگبی (rugger) بزنیم؟ رفورد پاسخ داد: نه، ممنون جان. من می‌خواهم ساکر (soccer) بازی کنم. در آن لحظه زودگذر، کلمه جدیدی متولد شد. رفورد-براون که تا مدت‌ها بعد از آن به این بازی اعتبار می‌بخشید، تفاوت چندانی احساس نمی‌کرد و نمی‌دانست که این کلمه چگونه در نهایت در سراسر جهان طنین‌انداز خواهد شد.»

دقیقا مشخص نیست این اتفاق چه زمانی رخ داده است، اما رفورد-براون در سال ۱۸۶۶ متولد شد، بنابراین در مقطعی از اواسط یا اواخر دهه ۱۸۸۰ در دانشگاه حضور داشته است. البته مانند بسیاری از این داستان‌های شسته‌ورفته که در آنها چیزی شروع قطعی دارد، این احتمال وجود دارد که این داستان ساختگی باشد: به‌طور بحث‌برانگیزی، احتمال بیشتری وجود دارد که استفاده از این کلمه در آن محافل در حدود همان زمان آغاز شده باشد و داستان رفورد-براون فقط بهانه جالبی برای پیوند دادن کلمه به آن باشد.

در واقع، به نظر می‌رسد این کلمه برای اولین‌بار در سال ۱۸۸۵ در چاپ نسخه‌ای از نشریه The Oldhallian که نشریه‌ای برای فارغ‌التحصیلان آکسفورد بود، در متون مکتوب ذکر شده است. در یک نامه بدون امضا به این نشریه آمده بود: «تیم دانشگاه با استون ویلا بازی کرد و پس از یک بازی بسیار هیجان‌انگیز شکست خورد؛ این مسابقه، برجسته‌ترین و مهم‌ترین بازی «ساکر» بود که در این ترم در آکسفورد انجام شد.»

کمی بیشتر طول کشید تا این واژه وارد گفت‌وگوهای جریان اصلی جامعه شود. اولین اشاره به آن در روزنامه منچستر گاردین (گاردین فعلی) در سال ۱۹۰۵ رخ داد، در حالی که اولین ظهور آن در روزنامه تایمز در سال ۱۹۰۷ بود که به شکلی پیشگویانه در نامه‌ای به سردبیر درباره هولیگانیسم (اراذل و اوباش فوتبال) مطرح شد.

با افزایش محبوبیت فوتبال و تبدیل شدن آن به ورزش طبقه کارگر، کلمه فوتبال به تدریج به واژه رایج‌تر برای این بازی در انگلستان تبدیل شد، اما ساکر همچنان به‌طور معمول و بیشتر توسط ستون‌نویسان روشنفکر روزنامه‌ها برای تمایز آن از راگبی تا دهه ۱۹۸۰ استفاده می‌شد. یکی از محبوب‌ترین برنامه‌های سرگرمی فوتبالی در این کشور Soccer AM نام داشت. هر کسی که تظاهر کند ساکر صرفا یک اصطلاح امریکایی است و فوتبال همیشه اصطلاح مورد استفاده در انگلستان بوده، به سادگی در اشتباه است.

اما مطمئنا، به‌رغم این موضوع، کلمه ساکر همان کلمه‌ای است که همیشه در امریکا استفاده شده است، درست است؟ «فوتبال» همان ورزشی است که توپ بیضی‌شکل و کلاه ایمنی دارد و همیشه هم همین‌طور بوده است. خب، تا حدی این‌طور است.
اولین اشاره به ساکر در صفحات نیویورک‌تایمز در ۲۲ اکتبر ۱۹۰۵، در گزارش بازی مربوط به تیمی به نام پیلگریمز (Pilgrims) رخ داد که از انگلستان برای ترویج این بازی به امریکا آمده بودند. تیتر کمی گیج‌کننده (در بالا) می‌گفت: «تیم ساکر انگلیسی مسابقه فوتبال را برد» و در ادامه گزارشی از بازی در پولو گروندز در نیویورک منتشر شد که با نتیجه ۷ بر ۱ به سود تیم تور انگلیسی به پایان رسید و آن را مسابقه‌ای «تمیز و خوب بازی شده، مملو از پاسکاری‌های هوشمندانه، دریبل‌های پیچیده، جاخالی دادن‌های عالی و شوت‌های استثنایی محکم» توصیف کرد. جاخالی دادن‌های عالی! شوت‌های استثنایی محکم! به نظر نمایش قدیمی و مفرحی می‌آمد.

در تیتر این مطلب یک غلط املایی وجود دارد. (به جای soccer نوشته شده socker) این ممکن است کار برخی از اعضای شوخ‌طبع همان تیم پیلگریمز بوده باشد که به افراد حاضر در بازی گفته بودند این اصطلاح از جوراب‌های پشمی ضخیمی (socks) که بازیکنان می‌پوشیدند، آمده است.

اما فرانسیس اچ تِیبور، خواننده نیویورک‌تایمز، متوجه این اشتباه شد و نامه‌ای به روزنامه نوشت که چند هفته بعد منتشر شد و آنها را به خاطر استفاده اشتباه از این کلمه توبیخ کرد. آقای تیبور نوشت: «اولا، چنین کلمه‌ای وجود ندارد و ثانیا، این کلمه به‌ شدت زشت و بی‌وقار است.»

اما این نامه فراتر از لفاظی‌های یک فرد فضل‌فروش و سختگیر، آموزنده است، زیرا آقای تیبور (در زیر) در ادامه داستان محبوب مربوط به ریشه این کلمه را تکرار می‌کند و می‌نویسد که این «یک مد در آکسفورد و کمبریج بود که از «er» در انتهای بسیاری از کلمات استفاده کنند، مانند foot-er، sport-er و از آنجایی که کلمه association (انجمن) به راحتی پسوند «er» را نمی‌پذیرفت، گاهی اوقات به عنوان ساکر (soccer) تلفظ می‌شد و می‌شود.» این نشان می‌دهد که داستان منشا رفورد-براون نسبتا معتبر است.

به نظر می‌رسید که این کلمه تا سال بعد جای خود را باز کرده است، به ویژه زمانی که تیم انگلیسی کورینتیانز برای یک تور از بازی‌های نمایشی وارد نیویورک شد و چه کسی باید با آنها در آن گروه مسافرتی به عنوان بازیکن حضور می‌داشت، اما در یکی از مسابقات که در آن ۱۸-۰ پیروز شدند به عنوان داور نامش ثبت شده بود؟ کسی نبود جز دوست قدیمی ما، چارلز رفورد-براون. افسوس که تاریخ ثبت نکرده است او چه واکنشی به کلمه‌ای که خودش چند سال قبل ابداع کرده بود و حالا در آن سوی دنیا استفاده می‌شد، نشان داده است.

فرض طبیعی این خواهد بود که «ساکر» به سرعت به اصطلاح خودکار برای این ورزش در امریکا تبدیل شد، اما این واقعیت چندان دقیق نیست.

نام نهاد حاکم بر این ورزش تا دهه ۱۹۴۰، «اتحادیه فوتبال ایالات متحده» نام داشت و حتی زمانی که تغییر کرد، کلمه «فوتبال» در آن باقی ماند. روزنامه هریسبرگ تلگراف، روزنامه‌ای که در پنسیلوانیا منتشر می‌شد، در جولای ۱۹۴۴ گزارش داد که «اتحادیه فوتبال ساکر ایالات متحده، نام جدید سازمانی است که نظارت بر این بازی شوت‌زنی را بر عهده دارد و مسابقات سالانه آماتور و حرفه‌ای را در سراسر کشور برگزار می‌کند.»

در واقع، کلمه «فوتبال» تا سال ۱۹۷۴ به‌طور کامل از عنوان این سازمان حذف نشد، یعنی زمانی که به «فدراسیون ساکر ایالات متحده» تغییر نام داد، همان نامی که امروزه به آن شناخته می‌شود. به نظر نمی‌رسد دلیل پیچیده‌تری برای این امر وجود داشته باشد جز نوعی تردید سازمانی یا همان‌طور که آندری مارکوویتس و استیون هلرمن در کتاب خود با عنوان «آفساید: ساکر و استثناگرایی امریکایی» بیان کردند، این موضوع نشان‌دهنده تلاش‌های آنها برای «یافتن هویتی متمایز برای ساکر بود که امریکایی باشد، اما در عین حال از غول فوتبال امریکایی جدا باشد.»

این روزها، این تمایز کمی واضح‌تر است. کلمه‌ای که رفورد-براون (یا حداقل برخی همتایانش) ابداع کردند هنوز توسط کسانی که عاشق این بازی در سراسر جهان هستند، استفاده می‌شود و افرادی را که تمایلات کمی سختگیرانه دارند، آزار می‌دهد.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله