الگوی داردانل؛ روایت «وال استریت ژورنال» از برنامه ایران برای تنگه هرمز

اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

 وال‌استریت ژورنال به نقل از مقامات آگاه نوشت، تهران به دنبال مدل‌هایی در سراسر جهان، از جمله تنگه داردانل، است، جایی که ترکیه برای عبور کشتی‌ها از دریای اژه و از طریق آبراه بین‌المللی، مالیاتی به نام فرانک طلا دریافت می‌کند. به گفته مقامات ایرانی، تهران برای جلب حمایت، این ایده را از خاورمیانه تا پکن مطرح می‌کند. آنها گفتند که تهران می‌خواهد همسایگان خلیج فارس خود بخشی از این توافق باشند و درآمد حاصل از آن را به اشتراک بگذارند.

 تنگه هرمز که در طول جنگ به صحنه اصلی درگیری بین ایالات متحده و ایران تبدیل شد، اکنون به یک میدان نبرد کلیدی در مذاکرات برای پایان دادن به این درگیری تبدیل شده است. این جنگ به ایران آموخت که تهدیدی که می‌تواند برای کشتیرانی با موشک و پهپاد ایجاد کند، به کشور امکان می‌دهد تا بر این مسیر حیاتی تجارت جهانی کنترل داشته باشد.

به گفته مقامات ایرانی و میانجی‌گران، تهران در مذاکرات با چین و مصر، پیشنهاد خود برای دریافت هزینه خدمات را مورد بحث قرار داده است. مقامات ایرانی به‌طور خصوصی گفته‌اند که از پیوستن ایالات متحده به چنین برنامه‌های پرداختی استقبال می‌کنند، ایده‌ای که ترامپ گهگاه به‌طور عمومی مطرح کرده است.

داردانل - باریکه‌ای از دریا که ترکیه را بین اروپا و آسیا تقسیم می‌کند - الگویی برای هرمز در اختیار ایران قرار می‌دهد. این آبراه بین‌المللی تحت پوشش کنوانسیون ۱۹۳۶ است که به آنکارا اختیار می‌دهد از کشتی‌رانان بخواهد برای عبور از آن، فرانک طلا بپردازند. این هزینه که از اول ژوئیه به میزان ۶.۷۰ دلار در هر تن تعیین شده است، خدمات بهداشتی، فانوس دریایی و نجات غریق را پوشش می‌دهد. کشتی‌هایی که از دریای سیاه به مدیترانه می‌روند باید از تنگه داردانل عبور کنند.

رویای فرانک طلا
با این حال، موانع قابل توجهی برای اتخاذ سیاستی مشابه توسط تهران وجود دارد. جیمز کراسکا، استاد حقوق دریایی در کالج جنگ نیروی دریایی ایالات متحده، که رهبران نیروی دریایی ایالات متحده را آموزش می‌دهد، گفت که ایران توافق‌نامه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای را امضا کرده که آن را از اعمال پرداخت‌های یکجانبه به کشتی‌های عبوری منع می‌کند. او گفت که توافق ترکیه منحصر به فرد است و نمی‌تواند به طور خودکار برای کشور دیگری اعمال شود.

هرگونه هزینه خدماتی که توسط ایران وضع شود، نیاز به اجماع ۱۷۶ عضو سازمان بین‌المللی دریانوردی دارد. به گفته اسفندیار باتمانقلیچ، مدیر اجرایی بنیاد بورس و بازار، یک اندیشکده متمرکز بر اقتصاد مستقر در لندن، هرگونه سیستم هزینه خدمات احتمالاً توسط یک نهاد منطقه‌ای به نمایندگی از ایران و سایر کشورها مدیریت خواهد شد.  به گفته مقامات ایرانی، ایران اعمال کنترل در تنگه هرمز را به عنوان ابزاری برای کنترل جریان کالاهای نظامی توجیه کرده و گفته ایالات متحده از این تنگه برای حمل تجهیزات نظامی که بعداً برای حمله به ایران مستقر کرده بود، استفاده کرده است.

ترکیه در بحبوحه تنش‌ها در دهه ۱۹۳۰ با ایتالیا، که در آن زمان کنترل جزایر یونان در دریای اژه را در دست داشت، در مورد حق خود برای دریافت هزینه مذاکره کرد. این پیمان به ترکیه حق می‌دهد که در هر درگیری که در آن طرف متخاصم نیست، از عبور کشتی‌های جنگی جلوگیری کند. آنکارا درست در آغاز حمله ۲۰۲۲ به اوکراین برای جلوگیری از عبور کشتی‌های نظامی روسیه به این حق استناد کرد، اما بعداً تحت فشار کرملین کوتاه آمد. مدل دیگری که ایران و دیگر کشورهای خلیج فارس در حال بررسی آن هستند، تنگه مالاکا است که مانند هرمز یک گلوگاه انرژی جهانی است که با بیش از یک کشور هم‌مرز است.

به گفته مقامات خاورمیانه‌ای و اروپایی گشت تنگه مالاکا، یک نیروی نظامی چندملیتی شامل گشت‌های دریایی هماهنگ و نظارت هوایی مشترک، می‌تواند الگویی برای مدیریت عبور و مرور از طریق این تنگه ارائه دهد. مالزی، اندونزی، سنگاپور و دیگر کشورهای آسیایی این گشت را برای مبارزه با دزدی دریایی و سایر تهدیدات دریایی انجام می‌دهند. به گفته این مقامات، در مورد هرمز، این ترتیبات، نیروهای دریایی پادشاهی‌های خلیج فارس را با نیروهای دریایی ایران ترکیب خواهد کرد. هزینه گشت مالاکا بین کشورهای آسیایی به همراه یک بنیاد خصوصی ژاپنی تقسیم می‌شود.

انور قرقاش، مشاور ریاست دولت امارات متحده عربی، روز پنجشنبه گفت که واقعیت‌های ژئوپلیتیکی جدید، مانند تنگه هرمز، را نمی‌توان به کشورهای عربی خلیج فارس تحمیل کرد. برخی از مالکان بزرگ کشتی، پرداخت هزینه را به عنوان بهای بازگشایی این مسیر می‌دانند که معمولاً 20 درصد از نفت جهان از آن عبور می‌کند. تهران اعلام کرد که پس از لغو محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده، مطابق با توافق‌نامه‌ای که در ۱۴ ژوئن برای پایان دادن به جنگ امضا شد، در حال بازگشایی این آبراه است. از آن زمان، ایران رویه‌های جدیدی را اعمال کرده است، از جمله درخواست ثبت عبور کشتی‌ها از دو روز قبل.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله