دنیای اقتصاد/متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
دستمزد و پاداش دریانوردانی که خطر عبور از تنگه هرمز را به جان می‌خرند، جهش چشمگیری یافته است. همزمان با تشدید حملات به کشتی‌ها، کاپیتان‌های نفتکش‌ها در خلیج فارس برای عبور از تنگه هرمز ماهانه حدود صد هزار دلار دستمزد می‌گیرند و برای هر سفر نیز پنجاه هزار دلار پاداش دریافت می‌کنند.
کسری غفوری| دستمزد و پاداش دریانوردانی که خطر عبور از تنگه هرمز را به جان می‌خرند، جهش چشمگیری یافته است. همزمان با تشدید حملات به کشتی‌ها، کاپیتان‌های نفتکش‌ها در خلیج فارس برای عبور از تنگه هرمز ماهانه حدود صد هزار دلار دستمزد می‌گیرند و برای هر سفر نیز پنجاه هزار دلار پاداش دریافت می‌کنند.
گزارش فایننشال تایمز با استناد به منابع آگاه و نزدیک به مالکان نفتکش‌ها نشان می‌دهد در شرایطی که کشورهای حاشیه خلیج فارس در تلاش برای حفظ جریان صادرات نفت خام از این تنگه حیاتی هستند، مالکان کشتی‌ها برای ترغیب دریانوردان به ماندن در ناوگان، مبالغ هنگفتی را تحت عنوان «حق خطر» به آن‌ها می‌پردازند. پایه حقوق ماهانه ملوانان عادی معمولا از حدود هزار و پانصد دلار و دستمزد متداول کاپیتان‌ها از حدود پانزده هزار دلار آغاز می‌شود. با این حال، آن‌ها در زمان حضور در جنوب دریای سرخ و خلیج عمان دستمزد دو برابری می‌گیرند. این رقم در زمان عبور از تنگه هرمز باز هم افزایش می‌یابد، به طوری که حقوق ملوانان عادی دست‌کم به چهار تا شش برابر نرخ‌های معمول می‌رسد.
از آنجا که بیشتر این سفرها را نفتکش‌های اختصاصی در مسیرهای رفت‌وبرگشت منظم انجام می‌دهند، ملوانان می‌توانند ماه‌ها از این دستمزدهای کلان بهره‌مند شوند. البته آن‌ها در تمام این مدت خطر دائمی حملات موشکی و پهپادی را نیز به جان می‌خرند. یکی از منابع آگاه با اشاره به خطرات دریانوردی در این منطقه می‌گوید دریانوردانی که شجاعت چنین سفری را به خرج می‌دهند، در نگاه دیگران تقریبا شبیه مزدوران جنگی به چشم می‌آیند. کشتی‌هایی که دل به این آبراهه می‌زنند، اکنون با یکی از سنگین‌ترین دوره‌های حملات از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران مواجه‌اند.
بر اساس گزارش شرکت امنیت دریایی ونگارد، از بیستم سپتامبر (۲۸ شهریور) تاکنون دست‌کم چهارده حمله رخ داده است. با این حال، قیمت بالای نفت خامی که از این تنگه خارج می‌شود و پیامدهای اقتصادی ناتوانی در انتقال نفت خلیج فارس، تولیدکنندگان منطقه را وادار کرده است برای حمل‌ونقل محموله‌های خود هزینه‌های گزافی بپردازند. نرخ حمل بار برای محموله‌های عبوری از این آبراهه پرمناقشه در هفته آغازشده از ۵ اکتبر (۱۳ مهر) به رکورد بی‌سابقه یک میلیون و سیصد هزار دلار در روز رسیده است. این در حالی است که در سال ۲۰۲۵ این رقم روزانه تنها بین بیست تا پنجاه هزار دلار بود.
ورود به خلیج فارس، بارگیری و خروج مجدد از آن معمولا حدود چهار روز زمان می‌برد و در حال حاضر تنها کشتی‌های معدودی حاضرند چنین خطری را بپذیرند. این کشتی‌ها نفت را به صورت رفت‌وبرگشتی به سایر نفتکش‌های منتظر در سواحل فجیره منتقل می‌کنند تا از آنجا به مقصد نهایی ارسال شود. یک ابرنفتکش معمولی حدود دو میلیون بشکه نفت ظرفیت دارد و با حداکثر سی و پنج دریانورد به فرماندهی یک کاپیتان حرکت می‌کند.
مانوج یاداو، دبیرکل اتحادیه دریانوردان هند، می‌گوید مالکان کشتی‌ها یا حقوق‌های هنگفتی به دریانوردان پیشنهاد می‌دهند یا در مواردی خدمه ناراضی را برای عبور از این مسیر تحت فشار می‌گذارند. آن‌ها تهدید می‌کنند در صورت امتناع خدمه، افراد دیگری جایگزینشان می‌شوند و هزینه بازگشت به کشور نیز از حقوقشان کسر خواهد شد. بر اساس آمار سازمان بین‌المللی دریانوردی، از آغاز جنگ تاکنون دست‌کم نود و سه کشتی هدف قرار گرفته‌اند و بیست و چهار ملوان جان باخته‌اند.
اسکات برژرون، مدیر اجرایی شرکت حمل‌ونقل اولندورف کریرز، روز سه‌شنبه در یک کنفرانس کشتیرانی در بریتانیا با اشاره به اینکه کشتی‌ها و دریانوردان به سیبل حملات تبدیل شده‌اند، این موضوع را شرم‌آور خواند. او تاکید کرد که این واقعیت جدید، زندگی افرادی را که صنعت کشتیرانی به آن‌ها وابسته است بسیار دشوار کرده است. در همین راستا، بیشتر کشتی‌ها شبانه و با تجهیزات ردیابی خاموش از تنگه هرمز عبور می‌کنند. نیروی دریایی ایالات متحده نیز قابلیت‌های پدافند هوایی خود را برای پوشش کشتی‌های عبوری از مسیرهای نزدیک به سواحل عمان مستقر کرده است.
بهای گزاف تداوم صادرات نفت
شرکت تحلیل داده‌های دریایی ویندوار تخمین می‌زند در پی افزایش حملات، در روز چهارم اکتبر (۱۲ مهر) تنها سیزده کشتی از این تنگه عبور کرده‌اند، رقمی که در مقایسه با بیست و چهار کشتی در ۲۷ سپتامبر (۵ مهر) کاهش چشمگیری را نشان می‌دهد. آمارهای این موسسه حاکی از آن است که حدود دو درصد از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز در سه‌ماهه ژوئیه تا سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۰ تیر تا ۸ مهر) هدف حمله قرار گرفته‌اند. این در حالی است که پیش از آغاز درگیری‌ها، روزانه حدود صد و سی و پنج کشتی حامل یک‌پنجم منابع نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این آبراهه می‌گذشتند.
بر اساس داده‌های پلتفرم اطلاعات کالایی کپلر، موج جدید حملات پس از آن رخ داد که گزارش‌ها از نزدیک شدن جریان صادرات نفت خلیج فارس به سطوح پیش از درگیری‌ها حکایت داشتند. با این حال، کپلر روز سه‌شنبه اعلام کرد انتقال نفت از خود تنگه هرمز همچنان حدود یک‌سوم کمتر از دوران پیش از جنگ آمریکا علیه ایران است و بخشی از این جریان صادراتی به مسیرهای جایگزینی نظیر خطوط لوله متکی شده است.
به گفته کارگزاران بیمه، مالکان نفتکش‌ها علاوه بر هزینه‌های خدمه، برای فعالیت در این منطقه حق بیمه خطر جنگی معادل شش تا ده درصد ارزش بدنه کشتی می‌پردازند. این بدان معناست که یک ابرنفتکش ممکن است برای سفر به خلیج فارس تا بیست میلیون دلار هزینه بیمه جنگی متحمل شود. بر اساس گزارش آژانس قیمت‌گذاری آرگوس، در پی نگرانی‌های بازار نسبت به اختلال در عرضه، قیمت سوخت کشتی‌ها نیز در بازه ۲۸ سپتامبر تا ۴ اکتبر (۶ تا ۱۲ مهر) رکوردهای جدیدی ثبت کرد. قیمت نفت کوره‌ای که معمولا ابرنفتکش‌ها در فجیره (نزدیک‌ترین بندر سوخت‌گیری به خلیج فارس) استفاده می‌کنند، روز دوشنبه به ششصد و هشتاد و شش دلار در هر تن رسید. این رقم نسبت به زمان مشابه در سال ۲۰۲۵ شصت و هفت درصد افزایش یافته و بار مضاعفی بر هزینه‌های سفرهای دریایی تحمیل کرده است.
بیشتر دریانوردان از جوامع کمتر برخوردار در کشورهایی نظیر فیلیپین، هند، اندونزی و همچنین روسیه، اوکراین و اروپای شرقی می‌آیند. آن‌ها معمولا به دلیل دستمزدهای چشمگیری که بسیار فراتر از درآمدهای داخلی کشورشان است، جذب این حرفه پرچالش می‌شوند. یاداو در توصیف این وضعیت می‌گوید دریانوردان در هر صورت بازنده‌اند؛ اگر با این شرایط موافقت نکنند شغل خود را از دست می‌دهند و اگر بپذیرند جانشان را در این راه به خطر می‌اندازند. شرکت کره‌ای سینوکور، شرکت یونانی دایناکوم و غول‌های دولتی خاورمیانه مانند شرکت ملی نفت و گاز ابوظبی و شرکت نفتکش کویت، از جمله شرکت‌هایی هستند که همچنان کشتی‌های خود را از این تنگه عبور می‌دهند.
