معنای نمادین سوغاتی ترامپ برای ترکیه

تسنیم/تحویل موتورهای جنرال آمریکایی برای استفاده در جنگنده ساخت ترکیه، معنای نمادین دارد.
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، رسانه‌های نزدیک به حزب حاکم در آنکارا، سخنان جدید دونالد ترامپ درباره ترکیه را به شکلی وسیع بازتاب دادند. ترامپ در دیدار با مارک روته دبیرکل ناتو در کاخ سفید، در جمع خبرنگاران اظهاراتی درباره ترکیه و اردوغان بیان کرده که مورد پسند رسانه‌ها و اندیشکده‌های نزدیک به آکپارتی قرار گرفت.

او پس از تعریف و تمجید درباره شخصیت سیاسی اردوغان، به این اشاره کرده که دست خالی به آنکارا نمی‌رود و در این سفر، هدیه ارزشمندی با خود به ترکیه می‌برد.

ترامپ به این اشاره کرده که دعوت برای حضور در نشست سران ناتو در ترکیه را صرفاً به خاطر احترام به اردوغان قبول کرده است. او در ادامه به این اشاره کرده «احتمالاً کاری خواهم کرد که آنها را بسیار خوشحال کند».

هدیه ترامپ چیست؟

چند ماه پیش، انتشار سخنانی از هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه درباره روابط آنکارا – واشنگتن، با شگفتی بسیاری از کارشناسان و انتقادات داخلی روبرو شد.

او به این اشاره کرده بود که آمریکا به اندازه لازم به توسعه روابط با ترکیه توجه نکرده و به خاطر عدم تحویل موتورهای جت ساخت کمپانی جنرال آمریکا، عملاً تولید هواپیمای جنگنده بدون سرنشین قاآن یا کاآن (KAAN)، متوقف شده است.

فیدان در شرایطی این سخنان را بیان کرد که اردوغان، بارها در چندین سخنرانی، ساخت هواپیمای جنگنده «کیزیل آلما» را به عنوان یک نقطه عطف تاریخی مهم در ملی شدن و خودکفایی صنایع دفاعی ترکیه قلمداد کرده بود.

اما سخنان فیدان نشان داد: مهمترین قطعه این هواپیما یعنی موتور، همان نسخه مشهور اف 10 ساخت جنرال آمریکا است. هواپیمای مزبور توسط سلجوق بیرقدار داماد اردوغان و طراح و تولید‌کننده پهپادهای مشهور تی.بی.دو بیرقدار ساخته شده است.

تفاوت اصلی این جنگ‌افزار با پهپاد، در این است که هواپیمای جنگنده بدون سرنشین، از لحاظ ظاهری و تجهیزات و تسلیحات، دقیقاً ماننده یک هواپیمای جنگنده کلاسیک است، اما برای هدایت آن، به جای خلبان نظامی، از هوش مصنوعی و کنترل از راه دور استفاده می‌شود. 

پروژه جت جنگنده ملی ترکیه کاآن، یکی از استراتژیک‌ترین پروژه‌های توسعه یافته با هدف کاهش وابستگی به منابع خارجی در صنعت دفاعی محسوب می‌شود. نمونه‌های اولیه این جنگنده که تحت پروژه‌ای در سال 2016 آغاز شد، از موتورهای جنرال الکتریک F-110 استفاده می‌کردند. در حالی که ترکیه به هدف بلندمدت خود برای تولید موتورهای خود ادامه می‌دهد، در دوره گذار به موتورهای ساخت آمریکا نیاز دارد.

برخی از منابع نزدیک به پنتاگون اعلام کرده‌اند که ارزش محموله حاوی موتورهای جنرال که قرار است ترامپ به ترکیه بفروشد، در حد هفتصد میلیون دلار است. 

در کنگره آمریکا، اعتراضات و مخالفتی درباره تصمیم ترامپ وجود دارد و به عنوان مثال، گرگوری میکس، ارشدترین عضو دموکرات کمیته روابط خارجی مجلس، در جریان روند بررسی غیررسمی این بسته، اعتراضات خود را ابراز کرده و چراغ سبز به فروش نشان نداده است.

اگر فروش نهایی شود، این تصمیم نشان‌دهنده پیشرفت ملموس برای پروژه جنگنده ترکیه خواهد بود و به عنوان یک پیام مثبت در خط آنکارا-واشنگتن قبل از اجلاس ناتو ثبت خواهد شد. 

البته تحلیلگران نزدیک به حزب حاکم ترکیه بر این باورند که خبر ترامپ درباره اقدامی به منظور خوشحال کردن اردوغان و آنکارا، صرفاً محدود به تحویل موتورهای اف 110 برای جنگنده کاآن نیست و این احتمال وجود دارد که با نظر مساعد سران ناتو و شخص ترامپ، احتمال گشایش سیاسی جدید در مورد مسئله اف-35 وجود دارد.

ترکیه پس از خرید سامانه دفاع هوایی اس-400 از روسیه از برنامه اف-35 حذف شد و تحویل هواپیماهای سفارش داده شده قبلی متوقف شد. آنکارا چنین استدلال می‌کند که شریک این برنامه است، هزینه اف-35 ها را پرداخت کرده و حذف ترکیه از این برنامه ناعادلانه بوده است.

تیم اردوغان توقع دارد که ترامپ، اولاً یک بار دیگر ترکیه را به فهرست خریداران جنگنده نسل پنجم اف 35 و لیست تولیدکنندگان 900 قطعه این هواپیما برگرداند و دوم این که دست کم 40 فروند هواپیمای اف 16 به ترکیه بفروشد. 

تحلیلگران منتقد سیاست خارجی دولت اردوغان بر این باورند که یکی از مهمترین خطاهای شناختی او، تعریف رابطه دیپلماتیک به عنوان امری دوستانه در مجرای رفاقت و روابط شخصی است.

آنان می‌گویند: مساله فقط خواست و تصمیم خود ترامپ نیست و از پنتاگون گرفته تا کنگره آمریکا، فروش تجهیزات نظامی پیشرفته به ترکیه، مخالفین متعددی دارد. درست در شرایطی که واشنگتن در حال آماده شدن برای پیشبرد فروش موتورهای جنرال الکتریک برای استفاده در جت جنگنده ملی ترکیه، کاآن است، برخی از اعضای کنگره، قاطعانه بر این باورند که فروش جنگنده‌های اف 35 و اف 16 به ترکیه، یک خطای راهبردی جدی خواهد بود.

آنان در استدلال و بیان دلایل مخالفت خود، مداوماً به روابط گرم آنکارا – مسکو، بلاتکلیفی ترکیه در تصمیم‌گیری و سوگیری سیاسی منطبق با ناتو و مواضع خصمانه اردوغان علیه یونان و قبرس اشاره می‌کنند. 

به باور کارشناسان، ترامپ با فروش یک موتور جت نسبتاً کم اهمیت اما خودداری از فروش اف 35 به ترکیه، یک پیام دوگانه به آنکارا می‌دهد که حاوی چنین نگرشی است: ما هنوز ترکیه را یک متحد مهم ناتو می‌دانیم و تحویل موتور کاآن را به عنوان حفظ مسیر همکاری صنعتی، حفظ نفوذ آمریکا بر صنعت دفاعی ترکیه تلقی می‌کنیم و می‌خواهیم نشان دهیم که آمریکا می‌خواهد ترکیه را در اکوسیستم غرب نگه دارد. اما موضوع اف 35 به لیگ دیگری تعلق دارد و چالش اصلی در آن پرونده، به بحث اعتماد و مسائل دفاعی – امنیتی مهمی باز می‌گردد که پای نگرش آمریکا و ناتو به روابط آنکارا – مسکو را نیز به میان می‌آورد. بنابراین فروش موتور اف 110 برای استفاده در جنگنده های ترکیه، به معنای آغاز یک همکاری محدود است و نه به معنی حل اختلافات قبلی.

فقط روزنامه‌نگاران همسو حضور داشته باشند

در آستانه برگزاری نشست سران ناتو در آنکارا و حضور دونالد ترامپ در ترکیه، برخی از تحلیلگران و روزنامه نگاران مشهور ترکیه، از تصمیمات تیم ترامپ برای پوشش خبری اجلاس، گلایه دارند.

مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه درباره این موضوع نوشته: بخش بزرگی از روزنامه‌نگاران ترکیه‌ای که برای پوشش اجلاس مهم ناتو در آنکارا درخواست داده بودند، به دلیل عدم همسویی با حزب حاکم رد شدند. این اجلاس، هم برای سیاست‌های جهانی و هم برای جایگاه ترکیه در نظم نوین جهانی اهمیت دارد و روزنامه‌نگارانی از سراسر جهان برای پوشش این جلسه مهم به آنکارا می‌آیند. با این حال، درخواست برخی از روزنامه‌نگاران ترکیه‌ای برای پوشش خبری، رد می‌شود. اما این تصادفی نیست که اکثر روزنامه‌نگارانی که درخواستشان رد شده، از منتقدین شناخته شده بوده و با حزب عدالت و توسعه همسو نیستند.

با این حال، تیم اردوغان توپ را به زمین ناتو پاس داده و اعلام کرده، ما کاره‌ای نیستیم! این تصمیم دفتر مطبوعاتی خود ناتو است! به همکاران ما که نامه‌های رد درخواست دریافت کرده‌اند، با زبانی نظامی اطلاع داده شده که قرار نیست دلیل رد درخواست اعلام شود و درخواست‌های تجدیدنظر نیز پذیرفته نخواهد شد.

همانطور که می‌دانیم، هر تصمیمی در ناتو به اتفاق آرا گرفته می‌شود؛ آیا این تصمیم نیز به اتفاق آرا گرفته شد؟

پایگاه خبری – تحلیلی تی 24 ترکیه نیز از این موضوع خبر داده که در آستانه سفر ترامپ به ترکیه و برگزاری نشست ناتو در آنکارا، تاکنون 241 نفر در آنکارا، استانبول و چند شهر دیگر به خاطر به راه انداختن کمپین ضد ناتو و بیان انتقاد علیه ترامپ، توسط نیروهای پلیس، بازداشت شده‌اند.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله